نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۳۶۴

فردی نظامی به قصد تحت تعقیب قرار دادن فردی و تشکیل پرونده برای وی ،صدای او را بدون اخذ مجوز قانونی ضبط میکند .با توجه به اصل بیست و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و با عنایت به ماده 582قانون مجازات اسلامی )تعزیرات مصوب ،(1375آیا مورد سؤال مصداق ماده یادشده است و یا آنکه سوءاستفاده از موقعیت شغلی محسوب و مصداق و مشمول حکم مقرر در ماده 126قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382با اصلاحات و الحاقات بعدی است؟

شنود اظهارات اشخاص در فضای واقعی )نه مجازی( با استفاده از دستگاههای رایانهای یا مخابراتی از شمول ماده 730قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(؛ ماده 2قانون جرایم رایانهای مصوب 1388که ناظر بر شنود غیرمجاز محتوای در حال انتقال ارتباطات غیر عمومی از سامانههای رایانه است ،خارج است؛ اقتضای تفسیر مضیق قوانین کیفری نیز مؤید این نظر است .بر این اساس ،نصب دستگاه ضبط صدا در خودروی شخصی یا محل استقرار دیگران و ضبط صدای افراد ،شنود غیرمجاز موضوع ماده پیشگفته محسوب نمیشود و موضوع از شمول ماده 582قانون مجازات اسلامی )تعزیرات مصوب (1375که ناظر بر ضبط یا استراق سمع مکالمات تلفنی یا مخابرات اشخاص بدون مجوز قانونی است ،خروج موضوعی دارد .توضیح آنکه ،در صورت احراز ارکان متشکله جرم سوءاستفاده از موقعیت ،شغل و کارت شناسایی افراد نظامی موضوع ماده 126قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح مصوب 1382با اصلاحات و الحاقات بعدی ،رفتار ارتکابی میتواند مشمول ماده اخیرالذکر باشد که در هر حال تشخیص موضوع با دادرس رسیدگیکننده است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه