نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۳۴۵

در مورد املاکی که پیش از پیروزی انقلاب در شهر کوچکی ساخته شده و سپس آن منطقه در سال 1366به شهر ارتقاء مییابد و طبق مقررات به ساخت و سازهای قبلی جریمه تعلق نمیگیرد ،آیا معافیت مذکور ،عوارض شهرداری برای املاک قدیمی فاقد پروانه را نیز شامل می شود؟ توضیح آنکه ،برخی معتقدند قانونگذار در ماده 100قانون شهرداری مصوب 1334با اصلاحات و الحاقات بعدی ،فقط به جریمه تصریح دارد و عوارض همچنان قابل وصول است؛ اما عدهای معتقدند ماده یادشده در مقام بیان عوارض نیست؛ در صورتی که حقی در بین باشد ،باید از طریق موضوع ماده 99قانون مذکور اعمال شود و کمیسیون موضوع ماده 100 این قانون نمیتواند مبلغی اضافه بگیرد و این اقدام در اجرای دستورالعمل اجرایی موضوع تبصره ) (1ماده ) (2قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداریها و دهیاریها مصوب 1400/9/30وزیر کشور و از آنجا که ماده 2قانون اخیرالذکر دارای وصف مجرمانه است و برای اراضی و ساخت و سازهای قدیمی حق مکتسب ایجاد شده و شهرداری خدمتی نداشته است ،حقی بر وصول عوارض ندارد.

عناوین جریمه تخلفات ساختمانی و عوارض متمایز و متفاوت هستند .در واقع جریمه به عنوان مجازات تخلف ساختمانی توسط کمیسیونهای موضوع ماده 100قانون شهرداری مصوب 1334با اصلاحات و الحاقات بعدی تعیین و وصول میشود؛ در حالی که عوارض از مقوله حقوق دیوانی به شمار میرود؛ بدون آنکه تخلفی صورت گرفته باشد .همچنان که ماده 2قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداریها و دهیاریها مصوب ،1401به نحو اطلاق تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی که در محدوده و حریم شهر و محدوده روستا ساکن هستند و یا به نوعی از خدمات شهری و روستایی بهره میبرند را مکلف به پرداخت عوارض و بهای خدمات شهرداری و دهیاریها دانسته است؛ همچنین مواد یک و 2دستورالعمل اجرایی موضوع تبصره ) (1ماده ) (2قانون درآمد پایدار و هزینه شهرداریها و دهیاریها به شماره 203726مورخ 30/9/1401 وزیر کشور ،عوارض محلی و بهای خدمات موضوع این قانون را تعریف و شرایط تنظیم این عناوین را مقرر کرده است. بر این اساس ،عوارض یادشده به ساختمانهایی که پیش از ارتقاء منطقه به شهر ساخته شده است نیز تعلق میگیرد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه