نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۳۲۶

چنانچه در جرایم تعزیری )که فاقد هرگونه ضرر و زیان حکمی باشد؛ مانند توهین و تهدید( پس از صدور حکم قطعی مشخص شود محکومعلیه در زمان ارتکاب جرم دارای جنون )از نوع دائمی( بوده است ،آیا مستفاد از تبصره یک ماده 150قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392از موارد صدور قرار موقوفی اجرای مجازات است؟

اولاً ،مقررات تبصره یک ماده 150قانون مجازات اسلامی مصوب 1392در فرض سؤال که پس از صدور حکم قطعی ،مشخص شده است مرتکب »در زمان ارتکاب جرم مجنون« بوده است ،تسری ندارد و با توجه به مواد 494و 501قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392اصل بر لازمالاجراء بودن احکام قطعی است و تعویق و توقف اجرای احکام لازمالاجراء امری استثنایی و محدود به موارد تصریح شده در قانون است. ثانیاً ،طبق ماده 149قانون مجازات اسلامی مصوب » 1392هرگاه مرتکب در زمان ارتکاب جرم دچار اختلال روانی بوده به نحوی که فاقد اراده یا قوه تمییز باشد مجنون محسوب میشود و مسئولیت کیفری ندارد«؛ احراز این امر پس از کسب نظر کارشناس یا کارشناسان متخصص روانپزشکی بر عهده مرجع کیفری رسیدگیکننده است .در فرض سؤال ،صدور حکم به محکومیت متهم و قطعی شدن آن دلالت بر این دارد که دادگاه صادرکننده حکم مرتکب را فردی عاقل ،بالغ و مختار دانسته است که دارای مسئولیت کیفری است؛ زیرا با عنایت به مواد 146 ،143 ،140و 149قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392اصل بر مسئولیت کیفری افراد بالغ است؛ مگر آنکه جنون یا عدم اختیار فرد مرتکب در زمان ارتکاب جرم و در حین رسیدگی احراز شود .در نتیجه در فرض سؤال ،چنانچه مدارک و دلایل جدیدی پس از صدور حکم قطعی به اجرای احکام واصل شده )ارائه شده( است که کاشف از جنون محکوم در زمان ارتکاب جرم است ،میتواند از موارد درخواست اعاده دادرسی موضوع بند »ج« ماده 474قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392باشد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه