استعلام
فردی از بابت اتهام رابطه نامشروع دون زنا به 99ضربه شلاق تعزیری و 8ماه اقامت اجباری در یکی از شهرهای
ایران به عنوان مجازات تکمیلی محکوم شده است .مجازات شلاق تعزیری در سال 94اجرا شده است؛ اما مجازات
تکمیلی اقامت اجباری تاکنون شروع و اجرا نشده است .با توجه به اینکه مجازات اصلی به طور کامل اجرا شده
است ،آیا عدم اجرای مجازات تکمیلی مشمول ذیل ماده 108قانون مجازات اسلامی که بیان میدارد »مگر اینکه
اجرای مجازات بر اثر رفتار عمدی محکوم قطع شده باشد که در این صورت مرور زمان اعمال نمیشود« است؟
بدین توضیح که اگر عدم اجرای مجازات تکمیلی ،قطع اجرای مجازات )به جهت اجرای مجازات اصلی( تلقی شود،
مشمول مرور زمان نخواهد شد؛ اما اگر عدم اجرای اقامت اجباری قطع مجازات محسوب نشود ،با توجه به گذشت
بیش از 7سال از صدور رأی قطعی ،این مجازات مشمول مرور زمان اجرای حکم خواهد شد.
پاسخ اداره کل حقوقی
هر چند مجازات اصلی و مجازات تکمیلی مجموعاً به عنوان مجازات متهم تعیین و مورد حکم قرار میگیرد؛ ولی
دو مجازات جدا از هم بوده و نحوه اجرای آنها نیز متفاوت است؛ لذا در فرض سؤال ،پس از اجرای مجازات شلاق
تعزیری به عنوان مجازات اصلی ،محکوم باید احضار شود تا مطابق مقررات آییننامه »نحوه اجرای مجازاتهای
تکمیلی موضوع ماده 23قانون مجازات اسلامی «1392مصوب 26/11/1393مجازات اقامت اجباری در محل
معین در خصوص وی به مورد اجرا گذاشته شود و وفق تبصره 5ماده 3آییننامه یادشده شروع محکومیت اقامت
اجباری از روز حضور در محل و به نحو مذکور در تبصره یک و یا حضور وی از طریق اعزام احتساب خواهد
شد؛ اگر عدم اجرای محکومیت اقامت اجباری به لحاظ عدم اجرای مقررات آییننامه یادشده باشد؛ یعنی هیچ
اقدامی از طرف اجرای احکام در راستای اجرای این حکم به عمل نیامده باشد با عنایت به اینکه مجازات تکمیلی
با لحاظ ماده 18قانون مجازات اسلامی مصوب 1392نوعی مجازات تعزیری است ،میتواند مشمول ماده 107
قانون مجازات اسلامی شود و این حالت از شمول مقررات ماده 108قانون مجازات اسلامی مصوب 1392خارج
است؛ حتی مواردی که مجازات تکمیلی مانند اقامت اجباری در محل معین شروع به اجرا شده باشد ولی به لحاظ
تخلف عمدی محکوم از مفاد حکم قطع شود نیز موضوع مشمول ماده 108قانون مجازات اسلامی مصوب 1392
نیست؛ زیرا ضمانت اجرای تخطی محکوم از اجرای مجازات تکمیلی در ماده 24قانون پیش گفته تعیین شده است
)برای بار اول مدت مجازات تکمیلی مندرج در حکم تا یک سوم افزایش داده میشود و در صورت تکرار بقیه
مدت محکومیت به حبس یا جزای نقدی درجه 7یا 8تبدیل میشود( که این مجازاتها از حیث مرور زمان مشمول
عمومات ماده 107قانون مجازات اسلامی مصوب 1392میباشند.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه