استعلام
در پرونده اجرایی تقسیم ترکه که نسق زراعی به نام مورث است و با تراضی ورثه سهمالارث هر یک از ورثه
مشخص شده است ،آیا انتقال سند رسمی به استناد نسق زراعی با رعایت دیگر قوانین موضوعه به نام ورثه در
همان پرونده اجرایی قانونی است؟ چنانچه بخشی از اراضی کشاورزی در طرح هادی روستا واقع شده و بنیاد
مسکن انقلاب اسلامی قطعات مسکونی را مشخص کرده و سهم هر ورثه با قرعهکشی مشخص شده باشد ،آیا
مکاتبه با اداره ثبت اسناد و املاک محل برای صدور سند مالکیت قطعات مسکونی به نام ورثه در همان پرونده
اجرایی مطابق قانون است یا مستلزم طرح دعوای جداگانه است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،صدور سند مالکیت مفروز ششدانگ برای نسقهای زراعی و اراضی کشاورزی مشاعی به نام مالکان
مشاعی یا منتقلالیهم یا ورثه آنها فقط با رعایت مقررات قانون جلوگیری از خرد شدن اراضی کشاورزی و
ایجاد قطعات مناسب فنی و اقتصادی مصوب 1385و آییننامه اجرایی قانون مذکور مصوب 20/2/1388
هیأت وزیران مجاز است؛ مگر در موارد شمول تبصره 2ماده 6قانون تعیین تکلیف وضعیت ثبتی اراضی و
ساختمانهای فاقد سند رسمی مصوب 1390که فقط در حد نسق اولیه میتوان سند مالکیت افرازی صادر
کرد.
ثانیاً ،وفق مقررات قانون مدنی و قانون امور حسبی مصوب 1319در باب تقسیم اموال مشاع ،چنانچه اصل
مالکیت مورد نزاع نباشد ،حکم راجع به تقسیم ،اعلامی است .در فرض سؤال پس از تعیین حصه هر یک از
ورثه در نتیجه توافق یا به قید قرعه ،دادگاه با تنظیم صورتمجلسی ،مقدار ترکه و سهم هر یک از وراث و
آنچه برای دیون و اجرای وصیت منظور شده است را تصریح مینماید )ماده 322قانون امور حسبی مصوب
.(1319همچنین مطابق مواد 324و 325قانون مذکور ،تقسیمنامه به عده صاحبان سهام تهیه و به وراث ابلاغ
و تسلیم میشود و هریک از ورثه پس از تقسیم ،مالک مستقل سهم خود خواهد بود و هر تصرفی که بخواهد
مینماید .بر این اساس و بنا به مراتب پیشگفته ،تقسیم ماترک که مطابق مقررات انجام شده است ،فاقد جنبه
اجرایی است و اساساً اجرای احکام تکلیفی جهت انتقال رسمی و صدور دستور جهت تنظیم سند رسمی بر اساس
حصه مفروز هر یک از وراث ندارد .شایسته ذکر است تنظیم و صدور سند مالکیت به نام ورثه پس از تعیین
حصـه و تقسـیم وفـق مقـررات ماده 12آییننامه اجرایی ماده 299قانون امور حسبی مصوب 1322وزیر
دادگستری است و وراث میتوانند با ارائه صورتمجلس تقسیمنامه ،مطابق مقررات فوق سند مالکیت مفروزی
به نام خود اخذ کنند.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه