نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۲۲۲

وفق تبصره یک ماده 21مکرر قانون اصلاح صدور چک )اصلاحی (29/1/1400ثبت انتقال چک در سامانه صیاد جایگزین پشتنویسی چک است .چنانچه دارنده چک پیش از صدور گواهی عدم پرداخت یا پس از اخذ این گواهی و با ظهرنویسی چک یا قید انتقال آن در گواهی عدم پرداخت ،چک را به شخص ثالث انتقال دهد، با توجه به اینکه ظاهراً انتقال چک حتی پس از اخذ گواهی عدم پرداخت در سامانه صیاد امکانپذیر است، ماهیت این انتقال چیست؟ در فرض پذیرش دعوای دارنده فعلی ،خسارت تأخیر تأدیه از چه زمانی محاسبه میشود؟ آیا خواهان استحقاق خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک به جهت انتقال حقوق دارنده سابق به وی را دارد؟

اولاً ،در فرض نخست که دارنده چک بدون ثبت در سامانه صیاد ،چک را از طریق ظهرنویسی به دیگری انتقال داده است ،با عنایت به تبصره یک ماده 21مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک )اصلاحی ،(29/1/1400 این انتقال از شمول مقررات قانون یادشده و قانون تجارت مصوب 1311خارج است و دارنده ،دارنده موضوع قوانین یادشده محسوب نمیشود و روابط طرفین تابع عمومات قانون مدنی است و دارنده فعلی میتواند وجه آن را وفق مقررات قانون مدنی مطالبه کند. ثانیاً ،در فرض دوم که دارنده چک پس از اخذ گواهی عدم پرداخت ،چک را از طریق ظهرنویسی یا در برگ جداگانه به دیگری انتقال داده است ،این انتقال از شمول مقررات قانون تجارت مصوب 1311خارج است و این دارنده ،دارنده موضوع قانون چک مصوب 1355با اصلاحات و الحاقات بعدی محسوب نمیشود. ثالثاً ،بنا به مراتب یادشده ،هر دو فرض سؤال از شمول تبصره الحاقی به ذیل ماده 2قانون صدور چک )الحاقی (1376و قانون استفساریه این تبصره مصوب 1377مجمع تشخیص مصلحت نظام و رأی وحدت رویه شماره 812مورخ 1/4/1400هیأت عمومی دیوان عالی کشور که خسارت تأخیر تأدیه چک را از تاریخ سررسید به رسمیت شناخته است ،خارج است و محاسبه این خسارت بر اساس عمومات حاکم؛ از جمله ماده 522قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379صورت میگیرد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه