نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۰۴۲

همانگونه که مستحضرید به موجب تبصره الحاقی به ماده 505قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379افراد تحت پوشش کمیته امداد امام خمینی )ره( و مددجویان سازمان بهزیستی با ارائه کارت و یا تأییدیه رسمی مراجع مذکور از پرداخت هزینه دادرسی معاف هستند .چنانچه پس از رسیدگی دادگاه در دعوا حکم به نفع این اشخاص صادر شود ،آیا هزینه دادرسی از طرف مقابل که محکومعلیه واقع شده است ،قابل وصول است و دادگاه و یا اجرای احکام مکلف به وصول هزینه دادرسی از محکومعلیه است؟ در صورت مثبت بودن پاسخ ،مستند قانونی آن چیست؟

معافیت از پرداخت هزینه دادرسی و یا موکول کردن پرداخت آن به زمان اجرای حکم موضوع ماده 5قانون حمایت خانواده مصوب 1391به تجویز قانون و به تشخیص و دستور قاضی رسیدگیکننده است و منصرف از حکم اعسار از پرداخت هزینه دادرسی است که پس از اقامه دعوای اعسار و رسیدگی به آن صادر میشود .همچنین معافیت از هزینه دادرسی موضوع تبصره ماده 5قانون مذکور و تبصره الحاقی 18/12/1394به ماده 505قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب ،1379به حکم قانون است و با توجه به اینکه اخذ هرگونه وجهی از اشخاص منوط به تصریح مقنن است ،بنابراین در موارد مذکور نمیتوان با اتخاذ ملاک از ذیل بند 23ماده 3قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین مصوب 1373با اصلاحات و الحاقات بعدی ،در صورت محکومله واقع شدن خواهان ،هزینه دادرسی را از محکومعلیه وصول کرد .شایسته ذکر است ماده 4قانون حمایت خانواده مصوب 1353با لحاظ ماده 5قانون حمایت خانواده مصوب 1391قابلیت استناد و اعمال ندارد و نسخ ضمنی شده است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه