استعلام
الف -با توجه به تبصره ماده 47قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356آیا مدت انجام تعهد و مبلغ جریمه
در صورت عدم انجام تعهد ،توسط قاضی صادرکننده رأی تعیین میشود و یا توسط قاضی اجرای احکام مدنی؟
ب -چنانچه پاسخ قاضی صادرکننده رأی باشد ،آیا این مقام قضایی باید اعمال ماده 729قانون آیین دادرسی
مدنی مصوب 1318را در قالب دادنامه رأی دهد و یا در قالب دستور قضایی؟ ج -آیا قاضی دادگاه در اعمال
ماده 729قانون آیین دادرسی مدنی مصوب ،1318میتواند شخصاً و مستقلاً عمل کند یا باید موضوع را به
کارشناسی ارجاع دهد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف-اولاً ،به موجب ماده 6دستورالعمل ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی مصوب 1398/7/24
ریاست محترم قوه قضاییه ،دادرس اجرای احکام مدنی به عنوان دادرس علیالبدل دادگاه مجری حکم ،عهدهدار
کلیه امور اجرای احکام میباشد؛ از آن جا که دستورالعمل یادشده ناظر بر ساماندهی و تسریع در روند اجرای
احکام مدنی است و حکم مقرر در تبصره ماده 47قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356نیز در راستای
تسریع اجرای حکم مدنی وضع شده است و منظور از دادگاه در ماده 47یادشده ،دادگاهی است که حکم تحت
نظر آن اجرا میشود ،اعمال تبصره ماده 47یادشده توسط دادرس اجرای احکام مدنی صورت میگیرد؛ اما این
امر مانع از ورود دادگاه و اتخاذ تصمیم در این خصوص نیست؛ مشروط بر اینکه توسط دادرس اجرای احکام
در این خصوص تصمیمی اتخاذ نشده باشد.
ثانیاً ،قانونگذار به موجب ماده 29قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1394اجرای آرای قطعی شوراهای
مزبور را به همین شوراها محول کرده و برای آنها واحد اجرای احکام )مستقل از دادگستری( پیشبینی کرده
است .در حقیقت از تاریخ تصویب قانون یادشده ،شوراهای مزبور علاوه بر صلاحیت رسیدگی ،برای اجرای
آرای صادره صلاحیت اجرایی نیز دارند .مقنن در این قانون یا دیگر قوانین ،اختیارات خاصی برای قاضی واحد
اجرای احکام شورای حل اختلاف در خصوص اجرای احکام مدنی پیشبینی نکرده است .از طرفی دستورالعمل
ساماندهی و تسریع در اجرای احکام مدنی مصوب 1397/7/24رئیس محترم قوه قضاییه ناظر بر اجرای
احکام دادگاهها و منصرف از اجرای احکام شورای حل اختلاف است؛ بنابراین در فرض سؤال ،قاضی اجرای
احکام شورای حل اختلاف غیر از دادرس اجرای احکام مدنی است و وظایف و اختیارات پیشبینیشده در ماده
6این دستورالعمل برای دادرس اجرای احکام قابل تسری به قاضی اجرای احکام مدنی شورای حل اختلاف
نیست و بر این اساس ،اعمال تبصره ماده 47قانون اجرای احکام مدنی مصوب 1356و اتخاذ تصمیم در این
خصوص با قاضی اجرای احکام مدنی شورای حل اختلاف نیست و تصمیمگیری راجع به این امور با قاضی
شورای مذکور است.
ب و ج -دادرس اجرای احکام مدنی در اعمال ماده 47یادشده با انجام تحقیقات لازم و در صورت ضرورت
پس از جلب نظر کارشناس ،با صدور دستور قضایی در خصوص مدت انجام تعهد و مبلغ جریمه اتخاذ تصمیم
میکند.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه