نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۰۱۰

با توجه به مقررات مواد 327 ،323و 236قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392در فرض تعدد شکات خصوصی )اولیای دم در موارد ناظر به قتل عمدی(؛ مانند آنکه یک نفر متهم به قتل بیش از یک نفر باشد و مورد نیز از موارد لوث تشخیص داده شود ،آیا اجرای یک قسامه برای احراز وقوع بزه و انتساب آن به متهم و صدور حکم بر قصاص نفس کفایت میکند و یا آنکه هر کدام از اولیای دم باید مطابق مقررات ماده 326قانون یادشده سوگندخورندگان را معرفی کنند و قسامه اجرا شود؟

طبق ماده 336قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392در موارد لوث» ،قتل عمد« با قسم پنجاه نفر مرد از خویشاوندان و بستگان مدعی ثابت میشود و به موجب ماده 320این قانون ،اقامه قسامه یا مطالبه آن از متهم باید توسط صاحب حق قصاص صورت گیرد؛ بنابراین ،چنانچه فردی متهم به قتل عمد یک نفر باشد و مورد هم از موارد لوث تشخیص داده شود ،در فرض تعدد شاکیان )تعدد ولی دم مقتول( طبق ماده 327قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392اقامه یک قسامه جهت اثبات جنایت برای همه آنان کافی است؛ اما در موارد تعدد قتل عمد توسط یک نفر )مواردی که شخص متهم به قتل بیش از یک نفر باشد( که همگی از موارد لوث باشد ،از آن جاییکه اولیای دم هر یک از مقتولین متفاوت میباشند ،آنان باید بهطور جداگانه مطابق ماده 336قانون یادشده ،پنجاه نفر مرد از خویشاوندان و بستگان خود را برای اقامه قسامه معرفی کنند و در فرض ثبوت تمامی قتلهای ارتکابی با اقامه قسامه به طور جداگانه برای هر جنایت ،دادگاه حکم به قصاص نفس جانی به تعداد قتلهای ارتکابی صادر میکند؛ شایسته ذکر است چنانچه اولیای دم به لحاظ قرابت مقتولین )در تعدد قتل عمد توسط یک جانی( متفاوت نباشند؛ مانند آنکه جانی مرتکب قتل عمد دو برادر شود و قتلها نیز از موارد لوث تشخیص داده شود ،چنانچه پنجاه نفر مرد از بستگان و خویشاوندان مدعی برای هر یک از قتلهای ارتکابی به طور جداگانه سوگند یاد کنند ،قسم آنان موجب اثبات تمامی قتلهای ارتکابی است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه