نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۹۹۷

چنانچه ورثه متوفایی از تأدیه ثمنیه قیمت اعیان و عرصه به زوجه دائمی متوفی امتناع کنند ،استیفای حق زوجه از عین اموال چگونه است؟ آیا بر عین اموال به نسبت حق خود مالکیت پیدا میکنند و یا آنکه فقط حق عینی نظیر فروش و یا استیفا از منافع دارد؟

هر چند برابر ماده 946اصلاحی 6/11/1387قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن مصوب 25/5/1389 »زوجه از قیمت اموال غیرمنقول ارث میبرد«؛ اما برابر ماده 948قانون یاد شده »هرگاه ورثه از ادای قیمت امتناع کنند زن میتواند حق خود را از »عین اموال« استیفا کند« .بنا به مراتب فوق با لحاظ آنکه حق زوجه حقی عینی است؛ گرچه یکی از جلوههای »استیفای حق از عین یک مال« فروش آن است؛ اما در اجرای ماده یاد شده ،این امر مانع از تملک ملک توسط زوجه به نسبت سهم خود از کل قیمت اموال غیرمنقول نیست. حکم مقرر در ماده 123آییننامه قانون ثبت املاک مصوب 17/8/1317وزیر دادگستری با اصلاحات و الحاقات بعدی و رأی شماره 23مورخ 15/1/1396هیأت عمومی دیوان عدالت اداری که صدور سند مالکیت نسبت به ثمن عرصه و اعیانی در صورت امتناع از پرداخت قیمت را به رسمیت شناخته است ،مؤید این دیدگاه است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه