نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۹۵۲

شخص »الف« مبلغی را با شرط پرداخت سود ماهیانه به شخص »ب« ،از ایشان دریافت میکند آیا در صورت تحقق جرم ربا ،شخص »الف« میتواند تحت این عنوان شکایت کیفری علیه شخص »ب« طرح کند؟

اگر ربادهنده مضطر و مشمول تبصره 2ماده 595قانون مجازات اسلامی باشد ،چون از مجازات معاف است میتواند شاکی خصوصی واقع شود و علاوه بر درخواست مجازات رباگیرنده ،خسارات وارده و ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه کند؛ اما اگر بدون اضطرار ربا داده باشد ،به صراحت ماده 595قانون مرقوم مجرم است و همان مجازاتی را دارد که رباگیرنده خواهد داشت .در این صورت او شاکی خصوصی محسوب نمیشود؛ زیرا شاکی خصوصی کسی است که از وقوع جرم ارتکاب یافته به وسیله غیر ،متضرر شده باشد و در مورد بحث، ربادهنده بدون اضطرار اقدام به ارتکاب جرم و ضرر خود کرده است و از این جهت از تعریف شاکی خصوصی خارج است؛ مضافاً بر اینکه ،اگر او را شاکی خصوصی بدانیم ،باید اجازه دهیم که ضرر و زیان وارده را اعم از مادی و معنوی مطالبه کند و این با روح قانون که ربادهنده و رباگیرنده را در یک ردیف قرار داده است مغایر است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه