استعلام
-22از کدام مواد قانونی می توان اصل تجریدی بودن اسناد برواتی را استنباط کرد؟
-23آیا تفویض اختیار هیات مدیره شرکت به مدیر عامل جهت طرح دعوا از سوی شرکت ،مستلزم نشر آگهی
است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-22صرفنظر از اینکه سؤال مطروحه ناظر بر استنباط صحیح از مقررات و مربوط به یک موضوع حقوقی
نیست ،در قانون تجارت مصوب 1311با اصلاحات بعدی ،قانون صدور چک مصوب 1355با اصلاحات و
الحاقات بعدی و دیگر قوانین و مقررات حاکم ،مقنن به وصف تجریدی اسناد تجاری و آثار آن از جمله غیر
قابل طرح بودن ایرادات مربوط به رابطه حقوقی مبنا )تعهد پایه( در مقابل شخص دارنده سند تصریح نکرده است؛
بلکه این وصف را به عنوان یکی از خصوصیات این اسناد از روح کلی حاکم بر برخی مواد قانونی میتوان
استنباط کرد؛ مانند حکم مقرر در مواد 253و 257قانون تجارت مصوب 1311که به ترتیب توافقات مقرر
بین دارنده و صادرکننده یا انتقالدهنده برات در خصوص پرداخت پولی غیر از آن نوع که در برات تعیین شده
است را به دیگر مسؤولان پرداخت وجه قابل تسری ندانسته است و یا توافق میان دارنده برات و براتگیر بر
افزایش مهلت پرداخت را در مقابل دیگر مسؤولان برات مسموع ندانسته است .هم چنان که از ماده 14قانون
صدور چک مصوب 1355با اصلاحات و الحاقات بعدی ،استثناء وارد بر وصف تجریدی اسناد تجاری مستفاد
است.
-23مطابق مواد 107و 118لایحه قانونی اصلاح قسمتی از قانون تجارت مصوب ،1347اداره شرکت بر
عهده هیأت مدیره است و مطابق مواد 124و 125لایحه قانونی یاد شده ،مدیر عامل منتخب هیأت مدیره در
حدود اختیاراتی که توسط هیأت مدیره به وی تفویض شده است ،نماینده شرکت محسوب میشود؛ لذا اگر طرح
دعوی یا دفاع از آن و تقدیم لایحه دفاعیه به مدیر عامل تفویض شده باشد ،ایشان در طرح دعوا و تقدیم لایحه
دفاعیه به مراجع ذیصلاح قضایی نماینده شرکت است؛
بنابراین هرچند مطابق ماده 128لایحه قانونی یاد شده ،حدود اختیارات مدیر عامل باید به مرجع ثبت شرکتها
اعلام و پس از ثبت در روزنامه رسمی آگهی شود؛ اما مستفاد از مواد 135 ،125و 270لایحه قانونی مذکور
و ماده 7قانون ثبت شرکتها مصوب ،1310عدم اعلام تصمیمات شرکت به اداره ثبت شرکتها و عدم آگهی
در روزنانه رسمی از موجبات بی اعتباری تصمیمات متخذه نیست و صرف ًا متخلف یا متخلفین مطابق بند 3ماده
243لایحه قانونی صدرالذکر قابل مجازات خواهند بود؛ بنابراین ،چنانچه اختیار اقامه و دفاع از دعوا از سوی
هیأت مدیره به مدیر عامل تفویض شود ،اما این تصمیم به اداره ثبت شرکتها اعلام نشود و در روزنامه رسمی
نیز آگهی نشود ،این امر مانع اقامه یا دفاع از دعوا توسط مدیر عامل نخواهد بود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه