استعلام
وفق تبصره یک از ماده 21مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک ) (1397باید نام دارنده چک در سامانه صیاد
ثبت شده باشد و همچنین صدور چک در وجه حامل ممنوع است و در صورت عدم رعایت موارد مذکور چک
مشمول قانون صدور چک نیست .حال در صورت درخواست صدور اجراییه و طرح دعوی نسبت به چکهای
صیادی صادره از ابتدای سال 1400شمسی که زمان اجرایی شدن اصلاحیه قانون صدور چک است.
-1آیا دادگاه مکلف است از باتک مربوطه در خصوص ثبت یا عدم ثبت نام خواهان به عنوان دارنده چک
استعلام کند؟ آیا صرف برگشت چک به نام خواهان برای صدور اجراییه یا ذینفع محسوب شدن خواهان در
طرح دعوی کفایت میکند؟
-2در صورتی که نام خواهان به عنوان دارنده چک در سامانه صیاد ثبت نشده باشد ،آیا چک از امتیازات
قانون یاد شده از جمله صدور اجراییه به درخواست و نیز تعلق خسارت تأخیر تأدیه از تاریخ سررسید چک
محروم است؟
-3در صورت مثبت بودن پاسخ بند دوم ،آیا باید در مورد چک نه به عنوان سند تجاری ،بلکه حسب عمومات
قانون مدنی اتخاذ تصمیم قضایی شود و چک فاقد امتیاز اسناد تجاری دانسته شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1به موجب تبصره یک اصلاحی ) (29/1/1400ماده 21مکرر قانون اصلاج قانون صدور چک مصوب
» ،1397در صورتی که مالکیت آنها )دارنده( در سامانه صیاد ثبت نشده باشد ،مشمول این قانون نبوده و
بانکها مکلفند از پرداخت وجه آنها خودداری نمایند .در این موارد صدور و پشتنویسی چک بدون درج در
سامانه صیاد فاقد اعتبار است«؛ همچنین وفق مواد 4و 5اصلاحی ) (13/8/1397قانون یاد شده هرگاه وجه
چک به علتی از علل مندرج در ماده 3پرداخت نگردد یا موجودی حساب صادرکننده نزد بانک کمتر از مبلغ
چک باشد ،بانک مکلف است به درخواست دارنده غیرقابل پرداخت بودن آن را در سامانه یکپارچه بانک مرکزی
ثبت نماید و با دریافت کد رهگیری ،گواهی عدم پرداخت صادر کند؛ بنابراین از آنجایی که ضمانت اجرای عدم
درج و ثبت نام دارنده در سامانه صیاد ،مشخص شده است و در این صورت بانک اساساً گواهی عدم پرداخت
صادر نمیکند ،لذا در فرض سؤال بانک در صورتی به تقاضای دارنده گواهینامه عدم پرداخت صادر میکند
که نام و مشخصات وی در سامانه صیاد ثبت شده باشد؛ صدور این گواهینامه به معنای ثبت نام و مشخصات
دارنده در این سامانه است و دادگاه تکلیفی به استعلام از بانک در این خصوص ندارد.
2و -3برابر تبصره یک اصلاحی ) (29/1/1400ماده 21مکرر قانون اصلاح قانون صدور چک مصوب
،1397در مورد برگه چکهایی که از دسته چکهای ارائه شده پس از پایان اسفندماه سال 1399صادر میشوند،
صدور و پشتنویسی چک در وجه حامل ممنوع است و ثبت انتقال چک در سامانه صیاد جایگزین پشتنویسی
چک خواهد بود .در نتیجه پس از اجرای مقررات مزبور صرف ًا پشتنویسی که به طریق مقرر در این قانون انجام
شود ،معتبر است و در صورتیکه پشتنویسی از طریق مذکور صورت نگرفته باشد ،از شمول مقررات قانون
یادشده و اسناد تجاری خارج است و روابط طرفین تابع عمومات قانون مدنی خواهد بود .بنابراین در فرض سؤال
که نام و مشخصات دارنده در سامانه صیاد ثبت نشده است ،چک مزبور مشمول ماده ) 23اصلاحی (1397
قانون یادشده نمیباشد و دارنده نمیتواند تقاضای صدور اجراییه نماید .همچنین با توجه به اینکه دارنده فرض
سؤال ،دارنده موضوع قانون صدور چک محسوب نمیشود ،خسارت تأخیر تأدیه وفق ماده 522قانون آیین
دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379محاسبه میشود
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه