نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۸۹

آیا مقامات قضایی دادسرا در راستای پیشگیری از وقوع جرم و دستورالعمل حفظ حقوق عامه و همچنین کاهش آلام بزهدیدگان ،میتوانند در جرایم مزاحمت تلفنی یا سایر جرایمی که از طریق دستگاههای مخابراتی واقع میشود مثل توهین -تهدید از طریق ارسال پیامک یا به صورت تلفنی ،نسبت به مسدودسازی خط تلفن مربوطه تا زمان شناسایی متصرف آن اقدام نمایند؟

اولاً ،داشتن خط تلفن از جمله حقوق مدنی هر شخص است و با توجه به اصل بیست و دوم قانون اساسی نمیتوان کسی را از این حقوق محروم کرد؛ مگر در مواردی که قانون تجویز کند .در قوانین فعلی ،با عنایت به اصل قانونی بودن دادرسی کیفری و لزوم رعایت ترتیبات و قواعد ناظر به تعقیب متهم در مرحله تحقیقات مقدماتی موضوع مواد 1و 2قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392درخصوص جواز مسدود کردن خط تلفن متهم به منظور دسترسی به وی نصی وجود ندارد و احضار و جلب و تحقیق از متهم به همان نحوی است که در مبحث اول از فصل ششم قانون مذکور )مواد 168الی (203مقرر شده است؛ لذا به کار گرفتن شیوههایی که در استعلام آمده، فاقد وجاهت قانونی است و مسلماً اعمال چنین روشهای سلیقهای محدود به موارد فوق هم نخواهد بود. ثانیاً ،مستفاد از مواد 147 ،98 ،90و 148قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392بازپرس مکلف است در خصوص وسایلی که در ارتکاب جرم به کار رفته و یا مواردی که مرتبط با کشف جرم است ،دستور قضایی لازم و از جمله دستور متوقف شدن وسایل و یا توقیف آنها را صادر کند و فروض پرسش )ارتکاب بزه مزاحمت تلفنی، تهدید و توهین به وسیله )خط( تلفن( نیز از این امر مستثنی نیست؛ بنابراین صدور دستور انسداد موقت خط تلفنی که جرم از طریق آن ارتکاب یافته است ،در مواردی که دسترسی به متهم و یا شناسایی وی جز از این طریق میسر نیست ،فاقد منع قانونی است.