استعلام
-1وفق بند 4تفسیر قانون الحاق مادهواحده به قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی ،کاندیدا را نمیشود در
طول برگزاری انتخابات احضار یا بازداشت کرد .منظور از طول برگزاری انتخابات ،از زمان ثبت نام است یا از
زمان تبلیغات رسمی؟
-2وفق تبصره 5الحاقی 1385/6/15آییننامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی شهر مصوب 1381/4/16
هیأت وزیران کاندیداهای شورای شهر و طرفداران آنها حق استفاده از هر گونه آثار تبلیغاتی اعم از کاغذی،
پارچهای ،فلزی یا هر جنس دیگری با ابعاد 70در 100سانتیمتر را ندارند .از طرفی در قانون اصلاح مادهواحده
الحاقی به قانون انتخابات ) (1390/5/6مجلس شورای اسلامی مصوب 1370/12/27اشاره شده است که
استفاده از هر گونه پلاکارد جز در محل ستاد انتخاباتی ،دیوارنویسی و کاروانهای تبلیغاتی و استفاده از بلندگوهای
سیار در خارج از محیط سخنرانی و امثال اینها به استثنای عکس حداکثر در دو فرم و جزوه و تراکت یا عکس و
سخنرانی و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهای انتخاباتی مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری و شوراهای
اسلامی و طرفداران آنها ممنوع است و متخلفین از این قانون ،از سه تا سی روز زندان محکوم میگردند .همچنین
در بند 3قانون الحاق مادهواحده به قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 1370/12/14مقصود از
پلاکارد و تراکت ،هر گونه تبلیغات پارچهای ،کاغذی ،مقوایی ،فلزی و سیلک است و طبق قانون تفسیر بند 2
قانون اصلاح مواردی از قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب 1378/10/29مقصود از تراکت ،هر
نوع مطلب و عکس مجاز تبلیغاتی است که در قطع حداکثر 15در 20سانتیمتر از کاغذ یا مقوا چاپ و منتشر
میگردد.
آیا تبصره 5الحاقی 1385/6/15آییننامه اجرایی انتخابات شورای اسلامی شهر در خصوص ابعاد تبلیغات 70
در 100سانتیمتر ناسخ مادهواحده اشاره شده که اندازه تراکت را 15در 20سانتیمتر ذکر کرده است؟
-3وفق ماده 71قانون انتخابات ریاست جمهوری ،هتک حرمت و حیثیت نامزدهای انتخاباتی جرم و طبق ماده
92این قانون ،اگر مشمول افترا یا نشر اکاذیب باشد ،همان مجازات افتراء یا نشر اکاذیب را دارد و در غیر موارد
فوق ،مجازات آن تا سه ماه حبس خواهد بود.
اگر توهین در خلال تبلیغات انتخاباتی صورت گیرد ،آیا مشمول ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات(
خواهد بود یا وفق ماده مذکور مجازات آن تا سه ماه حبس میباشد؟
-4چنانچه رئیس جمهور فعلی در انتخابات شرکت کند و در خلال تبلیغات ،نامزدهای دیگر یا طرفداران آنها به
وی توهین کنند ،آیا توهین به کارمند دولت محسوب میشود؟
-5وفق قانون انتخابات ریاست جمهوری و شورای اسلامی ،تخریب یا پاره کردن عکس و دیگر آثار تبلیغاتی
نامزدها در مهلت قانونی تبلیغات که در محلهای مجاز الصاق شده است و همچنین هتک حرمت و حیثیت آنان
جرم تلقی شده است .با توجه به اینکه این جرایم در قانون مجازات اسلامی جزء جرایم قابل گذشت تلقی شده
است ،آیا در قانون انتخابات نیز این جرایم قابل گذشت است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با توجه به صراحت تبصره ماده 67قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب ،1378از موقع ثبت نام تا
پایان انتخابات ،احضار و بازداشت نامزد نمایندگی مجلس شورای اسلامی که نامزدی وی به طور رسمی اعلام
شده است در رابطه با اتهامات قبل از نامزدی و تخلفات انتخاباتی ،ممنوع است؛ مگر در دو مورد استثنایی قسمت
اخیر این ماده و به تشخیص رئیس قوه قضاییه .خارج از موارد مذکور ،موضوع تابع قواعد عمومی است.
-2صرف نظر از اینکه اساساً آییننامه همتراز قانون نیست تا بتواند ناسخ آن باشد؛ احکام مقرر در تبصره 5
الحاق آییننامه اجرایی مذکور در فرض استعلام ،ناظر بر انتخابات شوراهای اسلامی است و متفاوت از احکام
مقرر در مادهواحده قانون تفسیر بند 2قانون اصلاح موادی از قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی مصوب
1378است که ناظر بر انتخابات مجلس شورای اسلامی است و هریک از آنها در مجرای خود قابلیت اعمال را
دارد.
-3چنانچه بزه توهین موضوع مواد 71و 92قانون انتخابات ریاست جمهوری اسلامی ایران مصوب 1364با
اصلاحات و الحاقات بعدی از مصادیق بزههای افترا یا نشر اکاذیب نباشد ،مرتکب به مجازات مذکور در ماده 91
این قانون با رعایت ماده 65قانون مجازات اسلامی مصوب 1392محکوم میشود و در هر صورت با توجه به
وجود حکم قانونی خاص ،موضوع از شمول ماده 608قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375خارج
است.
-4چنانچه به رئیس جمهور که کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری برای دوره بعدی است در تبلیغات انتخاباتی
توهین شود ،در صورتیکه توهین از باب مقام و وظایف ریاست جمهوری فعلی وی باشد ،مشمول ماده 609قانون
مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375است و در غیر این صورت ،هتک حرمت و حیثیت نامزدهای ریاست
جمهوری مشمول مواد 71و 92قانون انتخابات ریاست جمهوری مصوب 1364با اصلاحات بعدی است که در
این خصوص حکم خاص مقرر داشته است.
-5نظر به این که رفتارهای مذکور در ماده 70قانون انتخابات ریاست جمهوری مصوب 1364با اصلاحات
بعدی )پاره کردن و محو کردن آگهی یا پوسترهای تبلیغاتی نامزدها( از مصادیق بزه تخریب است که به طور خاص
مجازاتی برای آن در فصل هشتم این قانون مقرر نشده است ،بنابراین مشمول مجازات موضوع ماده 677قانون
مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375است و چون بزه پیشگفته طبق ماده 104قانون مجازات اسلامی
اصلاحی به موجب ماده 11قانون کاهش مجازات حبس تعزیری مصوب ،1399از جمله جرایم قابل گذشت است،
لذا بزه موضوع ماده 70قانون انتخابات ریاست جمهوری نیز قابل گذشت محسوب میشود/.
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه