استعلام
مالکیت اراضی مستثنیات داخل و حریم روستاها و زمینهای بلاصاحب و مجهول المالک و رها شده متعلق به چه
کسی است؟ با توجه به این که افراد سوجو و زمینخوار با علم به وجود شبهه مالکیت و بعضا با تبانی و آگاه اقدام
به تصرف اینگونه اراضی مینمایند،چه کسی باید در این خصوص طرح شکایت کند و نقش دادستانها در این
خصوص چیست؟ آیا میتوان این اراضی را جهت اجرای طرحهای عام المنفعه در اختیار شورای روستا و دهیاری
قرار داد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اراضی مستثنیات موضوع سؤال عمدتاً سابقه احیا و بهرهبرداری ندارد و به صورت طبیعی باقی مانده است و
لذا داخل در تعریف اراضی موات موضوع ماده 1قانون نحوه واگذاری و احیای اراضی در حکومت جمهوری
اسلامی ایران مصوب 1358میباشد و به موجب اصل چهل و پنجم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ماده
27قانون مدنی ،جزء انفال محسوب شده و در اختیار حکومت اسلامی است و به سبب استقرار این اراضی داخل
در محدوده روستا برای استفاده عموم اختصاص یافته و در اختیار دهیاریها قرار دارد.
-2اولاً ،به موجب قانون تأسیس دهیاریهای خودکفا در روستاهای کشور مصوب 1377و مواد 2و 10اساسنامه
تشکیلات و سازمان دهیاریها مصوب ،1380دهیاریها که نهاد عمومی غیردولتی میباشند ،از جمله امر مراقبت
و حفظ و نگهداری اموال و تأسیسات عمومی در اختیار و به تبع آن ،وظیفه جلوگیری از تجاوز و تصرف نسبت
به آنها را بر عهده دارند.
ثانیاً ،در صورتی که نسبت به املاک موضوع سؤال که در مالکیت عمومی است ،اعمالی مانند تصرف عدوانی و
ثبت مال غیر صورت پذیرد ،دهیاری که در این خصوص ذیسمت است ،باید حسب مورد نسبت به طرح شکایت
یا تقدیم دادخواست حقوقی اقدام نماید.
ثالثاً ،تصرف اراضی موضوع ماده 690قانون مجازات اسلامی مصوب 1375با لحاظ حکم مقرر در ماده 104
قانون مجازات اسلامی )اصلاحی (1399نسبت به املاک و اراضی عمومی از جرایم غیر قابل گذشت است؛ و
دادستان ذیربط وفق مواد 9و 11قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392موظف به تعقیب کیفری مرتکب
است.