استعلام
-1آیا با توجه به ماده 1082قانون مدنیو تبصره ذیل آن و قانون استفساریه تبصره ذیل این ماده مصوب
1384که پرداخت مهریه را با فرض اینکه وجه نقد باشد ،بر اساس قیمت زمان پرداخت اعلام کرده است؛
اما در ماده 2آییننامه اجرایی تبصره مصوب 13/2/1377هیأت وزیران ملاک را شاخص بها در سال قبل
از پرداخت قرار داده است ،چنانچه زوج بخواهد مهریه پرداخت کند ،بر اساس چه قیمتی و به چه نحوی باید
پرداخت شود؟
-2چنانچه زوج فوت شده باشد ،با توجه به تعارض ماده و تبصره و قانون استفساریه آن که ملاک را قیمت
زمان پرداخت اعلام داشته؛ اما ماده 3آییننامه اجرای این تیصره ملاک را قیمت زمان فوت زوج اعلام
داشته است ،کدام یک از این دو قیمت ملاک است؟
-3چنانچه مهریه وجه نقد بوده و بر ذمه پدر زوج باشد و ملاک در پرداخت مهریه با فرض فوت زوج
قیمت زمان فوت باشد ،آیا این حکم با فوت پدر زوج که مهریه بر عهده وی است؟ نسبت به وی نیز مجری
است و مهریه بر اساس شاخص زمان فوت پدر زوج باید پرداخت شود؟
-4آیا ملاک در محاسبه شاخص بها ،شاخص سالانه اعلامی بانک مرکزی است یا شاخص ماهانهای که
اعلام میشود؟
-5آیا در محاسبه مهریه و محاسبه خسارت تاخیر تأدیه وجوه نقد طبق شاخص بانک مرکزی تفاوتی وجود
دارد و ملاک در مهریه شاخص سالانه و ملاک در خسارت تاخیر تأدیه موضوع ماده 522قانون آیین
دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379شاخص ماهانه است یا اینکه با توجه به
فلسفه حکم که احتساب کاهش ارزش پول بوده است،در هر دو شاخص ماهانه اعلامی بانک مرکزی ملاک
است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1هرچند قانون استفساریه تبصره ذیل ماده 1082قانون مدنی مصوب ،1376منظور از زمان تأدیه مهریه
موضوع تبصره الحاقی 29/4/1376به ماده یادشده را زمان اجرای حکم قطعی و لازمالاجرا دانسته است؛
اما نظر بر اینکه وفق تبصره یادشده ،مهریه وجه رایج متناسب با تغییر شاخص قیمت سالانه زمان تأدیه به
نسبت سال وقوع عقد پرداخت میشود ،محاسبه مهریه به شرح مذکور در این تبصره مستلزم تحقق عنوان
شاخص سالانه است که این عنوان صرف ًا بر شاخص سال قبل از تأدیه صدق میکند و در خصوص سال زمان
تأدیه ،چنین شاخصی تحقق نیافته تا بر اساس آن امر محاسبه صورت گیرد .لذا همانگونه که در آییننامه
اجرایی این تبصره مصوب 13/2/1377هیأت وزیران آمده است ،ملاک متوسط شاخص بها در سال قبل و
به ترتیب تعیین شده در این آییننامه است؛ بنابراین در فرض سؤال ،زوج ملزم به پرداخت مهریه وجه رایج
بر اساس متوسط شاخص بها در سال قبل است.
-2ماده 1082قانون مدنی و تبصره الحاقی به آن و قانون استفساریه این تبصره در مقام بیان فرض غالب
بوده )از حیث احتساب زمان پرداخت( و مطالبه بعد از فوت زوج تابع عمومات حاکم بر تقسیم ماترک از
جمله مواد 868و 869قانون مدنی است و ماده 3آییننامه اجرایی تبصره یادشده مصوب 13/2/1377
هیأت وزیران نیز همسو با عمومات اخیرالذکر است.
-3عبارت»فوت زوج« در ماده 3آییننامه اجرایی یادشده ناظر بر فرض غالب است که زوج شخصاً عهدهدار
پرداخت مهریه میباشد؛ بنابراین در فرض سؤال که مهریه بر ذمه پدر زوج قرار گرفته است ،فوت زوج
تأثیری در حقوق زوجه ندارد و زوجه وفق عمومات میتواند مهریه را از مدیون مطالبه کند.
4و -5منظور از شاخص سالانه موضوع ماده 522قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در
امور مدنی مصوب 1379نرخ تورم سالانه براساس میانگین اعداد شاخص قیمت در یکسال منتهی به هر
ماه میباشد اما در خصوص مهریه منظور سال شمسی است.