نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۸۱۷

مفهوم »همان دادگاه« در بند 4ماده 426قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379به معنای دادگاه صادرکننده رأی از لحاظ مکانی و محلی است و یا به معنای اعتباری و شأنی دادگاه همدرجه ،همصنف و همنوع است؟ چنانچه مقصود معنای نخست است ،در صورت صدور دو رأی معارض از دو شعبه متفاوت حقوقی در یک مساله واحد ،راهکار رفع تعارض چیست؟

اولاً ،با عنایت به قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379از جمله بند 2 ماده 84این قانون که عبارت »همان دادگاه« را کنار »دادگاه هم عرض دیگر« به کار برده است و ذیل ماده 92این قانون که از عبارت »نزدیکترین دادگاه همعرض« استفاده کرده است و بند »ج« ماده 401همین قانون که عبارت »نزدیکترین دادگاه حوزه دیگر« را به کار برده است و با توجه به اینکه اعاده دادرسی امری استثنایی است و موارد آن احصایی و باید به قدر متیقن اکتفا شود ،بنابراین مقصود از »همان دادگاه« مذکور در بند 4ماده 426قانون یاد شده »شعبه یا شعب متعدد یک دادگاه در یک حوزه قضایی« است. ثانیاً ،نظر به این که شعبه¬های مختلف از یک حوزه قضایی یک دادگاه انگاشته میشوند ،در نتیجه احکام متضاد نیز میتوانند از دو شعبه مختلف از دادگاه یک حوزه قضایی صادر شده باشند و شعبه¬ای که حکم متضاد اخیر را صادر کرده است ،به دادخواست اعاده دادرسی رسیدگی میکند. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه