استعلام
پس از صدور حکم مبنی بر محکومیت کیفری ،محکومعلیه در فرجه کمتر از بیست روز مهلت تجدیدنظر ،به
رای تسلیم میشوند و دادستان مح در مهلت قانونی اعتراض مینماید.آیا اجرای ماده 442ممکن است؟ آیا
امکان اعمال آن در دادگاه تجدیدنظر وجود دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،فرض ماده 442قانون آیین دادرسی کیفری 1392با توجه به فلسفه وجودی آن که کاهش یک مرحله از
دادرسی و تسریع در رسیدگی و قطعیت آرا میباشد ،ناظر به مواردی است که پرونده امر با وجود قابلیت
تجدیدنظرخواهی محکوم ،به لحاظ عدم تجدیدنظرخواهی از سوی دادستان و شاکی خصوصی در مهلت قانونی
و یا استرداد درخواست تجدیدنظر از سوی نامبردگان ،قابلیت طرح در مرجع تجدیدنظر را نداشته باشد ،بنابراین
فرض سؤال که دادستان از حکم محکومیت تجدیدنظرخواهی کرده است ،از مصادیق ماده 442قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب 1392خارج بوده و دادگاه تجدیدنظر مطابق مقررات رسیدگی و رأی لازم را صادر
خواهد کرد .بدیهی است که دادگاه تجدیدنظر مطابق ماده 459قانون یادشده ،در صورت احراز استحقاق محکوم،
در مجازات وی تخفیف خواهد داد.
ثانیاً ،مستفاد از ماده 442قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392این است که اعمال مقررات ماده یادشده
ممکن است در مواردی باشد که محکوم از ابتدا حق تجدیدنظرخواهی خود را اسقاط یا متعاقب این امر ،نسبت
به استرداد تجدیدنظرخواهی اقدام کند ،بنابراین چنانچه تجدیدنظرخواهی یا عدم تجدیدنظرخواهی دادستان نسبت
به حکم صادره از سوی دادگاه بدوی برای محکوم مشخص نباشد و وی استفاده از تخفیف مجازات مذکور در
این ماده را داشته باشد ،میتواند بدواً نسبت به تجدیدنظرخواهی اقدام کند و سپس چنانچه دادستان در موعد
قانونی نسبت به رأی صادره تجدیدنظرخواهی نکرد ،نسبت به استرداد تقاضای تجدیدنظر خود و درخواست
تخفیف مجازات اقدام کند.
1400/07/07
1400-3/1-741
شماره پرونده 1400-3/1-741 :ح
استعلام:
چنانچه حکم بر محکومیت شخصی صادر شود و محکومله صدور اجراییه را درخواست نکند؛ اما محکومعلیه
خواستار پرداخت دین خویش باشد ،آیا صدور اجراییه به درخواست محکومعلیه امکانپذیر است؟
پاسخ:
اولاً ،با عنایت به مواد 2و 4قانون اجرای احکام مدنی مصوب ،1356اجرای احکام دادگاهها با تقاضای
محکومله یا نماینده و یا قائممقام قانونی او و با صدور اجراییه به عمل میآید؛ مگر آنکه در قانون ترتیب
دیگری پیشبینی شده باشد؛ بنابراین اجرای حکم دادگاه و صدور اجراییه منوط به تقاضای کتبی وی است و
محکومعلیه نمیتواند چنین تقاضایی کند.
ثانیاً ،هرچند صدور اجراییه و اجرای حکم با تقاضای محکومعلیه امکانپذیر نیست ،اما پرداخت محکومبه طوعاً
توسط محکومعلیه پیش از صدور اجراییه و تقاضای محکومله با منع قانونی مواجه نیست .در این صورت
محکومعلیهی که بدهی وی مسجل و قطعی شده ،وفق ماده 264قانون مدنی در صورت پرداخت دین یا انجام
تعهد ،ذمه وی بریء و تعهد ساقط میشود و چنانچه صاحب حق )محکومله( از قبول آن امتناع کند ،مطابق ماده
273همان قانون ،محکومعلیه )متعهد( ،محکومبه را به حاکم )دادگاه( تسلیم میکند.