استعلام
در خصوص نهاد تعلیق تعقیب موضوع ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری مصوب :1392
-1با عنایت به ضرورت اعمال نظارت دقیق بر اجرای دستورات ذیل قرار تعلیق تعقیب توسط مرجع قضایی و
همچنین عدم خروج واحدهای قضایی دادسرا و دادگاه از شمولیت عام و عرفی موسسات عمومی یا عامالمنفعه
موضوع بند »ج« ماده فوق الذکر آیا صدور قرار تعلیق تعقیب و به دنبال آن الزام متهم به انجام کار و خدمات
عمومی در مدت معین در محل مرجع قضایی مربوطه دادسرا و دادگاه وجاهت قانونی دارد یا خیر؟
-2آیا موسسات عمومی یا عامالمنفعه موضوع بند »ج« ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری لزوما میبایست
از سوی مقام صادرکننده قرار موصوف به صورت جزیی و دقیق گردد یا امکان تفویض تعیین آن به واحد
اجرای احکام کیفری میسر میباشد؟
-3با توجه به این که حسب ماده 251قانون آیین دادرسی کیفری با صدور قرار تعلیق تعقیب قرار تامین کیفری
لغو میگردد کیفیت صدور قرار تامین متناسب مذکور در ماده 81قانون مارالذکر با توجه به لزوم دسترسی به
متهم جهت اجرای مفاد موضوع تعلیق تعقیب تا پایان اجرای دستورات صادره را بیان کنید.
-4در صورتی که متهم جهت اجرای مفاد دستورات موضوع قرار تعلیق تعقیب در واحد اجرای احکام حاضر
نشود و پرونده در راستای تبصره 6ماده فوقالذکر به شعبه صادرکننده قرار تعلیق تعقیب جهت لغو قرار
موصوف ارسال گردد آیا لزوما میبایست مجددا اقدامات قانونی از قبیل تفهیم اتهام اخذ آخرین دفاع و صدور
قرار تامین کیفری صورت گیرد یا خیر؟
-5با توجه به اینکه تعلیق تعقیب یکی از جانشینهای تعقیب بوده آیا دادستان یا مقام ارجاع قبل از ارجاع پرونده
و بالطبع قبل از تفهیم اتهام امکان صدور قرار تعلیق تعقیب را دارد یا خیر؟
-6با عنایت به این که در تبصره 2ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری قرار تعلیق تعقیب صادره قابل اعتراض
از سوی متهم یا شاکی میباشد موافقت متهم که ذیل ماده فوقالاشعار به عنوان یکی از شروط تعلیق تعقیب
قید گردیده مربوط به اصل صدور قرار تعلیق تعقیب میباشد یا علاوه بر آن در خصوص ماهیت دستورهای
موضوع قرار صادره نیز اخذ موافقت وی ضروری است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با عنایت به تعریف »مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی« در ماده 5قانون محاسبات عمومی مصوب
1366و ماده 3قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب 1386؛ و نیز تعریف »نهاد پذیرنده« در بند »ت« ماده
1آییننامه اجرایی ماده ) (79قانون مجازات اسلامی مصوب 5/6/1393هیأت وزیران و احصاء این نهادها
در ماده 4همین آییننامه ،دادگاه و دادسرا و به طور کلی دادگستری و قوه قضاییه خارج از تعریف مؤسسات
عمومی یا عامالمنفعه است و لذا الزام محکوم به انجام کار و خدمت عمومی در مراجع قضایی به استناد ماده
79قانون مجازات اسلامی فاقد وجاهت قانونی است.
-2با توجه به اطلاق عبارت »دادگاه ضمن تعیین مجازات جایگزین« در ماده 70قانون مجازات اسلامی
مصوب 1392و نیز مفاد ماده 6آییننامه اجرایی ماده ) (79قانون مجازات اسلامی مصوب 5/6/1393هیأت
وزیران که دادگاه صادرکننده رأی را مکلف کرده است که »نوع ،مدت و ساعات خدمات عمومی رایگان را
تعیین« کند ،تعیین نهاد پذیرنده نیز که مرتبط با »نوع« خدمت و از اجزای آن است ،با دادگاه میباشد و موجب
قانونی برای تفویض این اختیار به قاضی اجرای احکام نیست.
-3اولاً ،مطابق صراحت قسمت اخیر ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392دادستان در صورت
ضرورت میتواند نسبت به اخذ تأمین متناسب از متهم اقدام کند.
ثانیاً ،چنانچه به منظور بررسی اجرای دستورهای دادستان در تعلیق تعقیب )مراقبتی( متهم و یا اجرای دستورهای
دادگاه در تعلیق اجرای مجازات )مراقبتی( ،حضور متهم یا محکومعلیه نزد مقام قضایی ذیربط ضرورت داشته
باشد ،با توجه به ماده 551قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و اتخاذ ملاک از این ماده در خصوص
متهمان؛ متهم یا محکومعلیه احضار و در صورت عدم حضور جلب خواهد شد و با الغای قرار تأمین کیفری در
این موارد طبق ماده 251قانون فوقالذکر ،موجب قانونی جهت استفاده از قرارهای تأمین یادشده به منظور
تضمین حضور متهم یا محکومعلیه وجود ندارد.
-4چنانچه علت لغو قرار تعلیق تعقیب متهم ،صدور کیفرخواست به لحاظ ارتکاب یکی از جرایم مذکور در
تبصره یک ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری 1392باشد ،با فرض تفهیم اتهام و اخذ آخرین دفاع قبل از
صدور قرار تعلیق تعقیب و لحاظ رفع اثر از قرار تأمین صادره در اجرای ماده 251قانون فوقالذکر ،مقام
قضایی ذیربط در دادسرا باید با لحاظ مقررات مربوط به تعدد جرم ،قرار تأمین مناسب صادر و تعقیب را ادامه
دهد و در این صورت ،با توجه به معتبر بودن اقدامات قبلی انجام یافته ،نیازی به تفهیم مجدد اتهام و اخذ
آخرین دفاع نیست.
-5مستفاد از مواد 217 ،81و 251قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392صدور قرار تعلیق تعقیب از
سوی دادستان ملازمه با احراز شرایط مذکور در ماده 81این قانون دارد و مجموعاً مبین این است که صدور
این قرار فرع بر احراز توجه اتهام به متهمِ تحت تعقیب است و لذا مادام که اتهام به متهم تفهیم نشده و دفاعیات
وی اخذ نشده باشد ،احراز شرایط مذکور و صدور قرار تعلیق تعقیب ممکن نخواهد بود؛ بنابراین تفهیم قبلی
اتهام به متهم در موارد صدور قرار تعلیق تعقیب ضروری است و لیکن اخذ آخرین دفاع نیاز نمیباشد.
-6با توجه به متن ماده 81قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و به ویژه تبصره 6آن ،اجرای برخی
دستورهای مذکور در این ماده ،جزء لاینفک قرار تعلیق تعقیب است و بنابراین ،اخذ موافقت متهم برای صدور
این قرار با لحاظ مجموع محتویات قرار و از جمله دستور یا دستورهای مدنظر دادستان است.