نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۶۲۵

آیا سازشنامه صادره از شورای حل اختلاف حکم محسوب میشود؟ چنانچه فردی بعد از سازشنامه و قطعیت آن و صدور اجراییه املاک خود را به دیگری منتقل کند ،آیا رفتار ارتکابی فرار از ادای دین محسوب میشود؟

اولاً ،با عنایت به ماده 24قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ،1394در مواردی که موضوع در صلاحیت شورای حل اختلاف باشد ،گزارش اصلاحی صادر و پس از تأیید قاضی شورا به طرفین ابلاغ میشود و چنانچه موضوع در صلاحیت شورای مذکور نباشد و منتهی به سازش شود ،شورا موضوع سازش و شرایط آن را به ترتیبی که واقع شده است ،در صورتمجلس منعکس و مراتب را به مرجع قانونی صالح اعلام میکند؛ بنابراین مقنن تنظیم سازشنامه را در زمره وظایف شورای حل اختلاف قرار داده است و سازشنامهای که برابر این ماده از سوی شورای مزبور تنظیم میشود ،برای صدور گزارش اصلاحی از سوی مرجع قضایی دارای اعتبار است و مرجع اخیر بر اساس سازشنامه تنظیمی ،گزارش اصلاحی صار می کند؛ بدون آنکه نیازی به دعوت از طرفین و استماع اقرار آنان باشد؛ مگر آنکه از جهات دیگری مانند ابهام مفاد سازشنامه ،مرجع قضایی دعوت از طرفین و استماع اظهارات آنان را ضروری تشخیص دهد. ثانیاً ،با عنایت به اینکه قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ،1394همانگونه که از عنوان آن پیداست و در ماده 22آن نیز تصریح شده است ،ناظر به اجرای محکومیتهای مالی است و با توجه به اینکه در ماده 21این قانون جزای نقدی معادل نصف محکومبه به عنوان یکی از دو مجازات مقرر در این ماده، پیشبینی شده است و در ذیل آن نیز جریمه مدنی انتقالگیرنده به منظور استیفای محکومبه پیشبینی شده است، در مورد دینی که راجع به آن رأی مبنی بر محکومیت صادر نشده است ،امکان اعمال ماده یاد شده وجود ندارد و اصولاً با توجه به اینکه ماده یاد شده در مقام جرمانگاری است ،نمیتوان کسی را که مدیونیت وی به موجب رأی مرجع ذیصلاح مسجل نشده است ،هرچند در نتیجه سازش طرفین ،در خصوص آن گزارش اصلاحی صادر شده باشد ،به اتهام انتقال مال به انگیزه فرار از ادای دین تحت تعقیب قرار داد؛ زیرا چه بسا که وی اصولاً خود رامدیون نداند و در مدیون بودن وی اختلاف باشد؛ اما به هر دلیلی مبادرت به سازش کرده باشد .اصل لزوم تفسیر مضیق نصوص جزائی نیز مؤید این نظر است .همچنین رأی وحدت رویه شماره 774مورخ 20/1/1398 هیأت عمومی دیوان عالی کشور مبنی بر لزوم سبق محکومیت قطعی مدیون و سپس انتقال مال از ناحیه وی با انگیزه فرار از ادای دین ،مؤید آن است که در فرض سؤال انتقال بعدی مال موضوع گزارش اصلاحی هرچند به صدور اجرا منجر شده باشد ،موجب و محمل قانونی برای اعمال مجازات ماده 21قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394نیست