نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۵۹۱

در تاریخ 1358/3/15شخص یا اشخاصی ناشناس اتوبوسی را به آتش میکشند و در آن زمان دو نفر مظنون وجود داشته که به اتهام آنها رسیدگی و مورد از موارد لوث تشخیص داده میشود و با سوگند تبرئه میشوند. هم اکنون ورثه ی دعوای مطالبه دیه از بیتالمال را مطرح کردهاند -1آیا طبق ماده 484قانون مجازات اسلامی مصوب 1392میتوان حکم بر پرداخت دیه از بیتالمال صادر کرد یا این که و قانون مجازات اسلامی که بعدا تصویب شده یک قانون ماهوی است و عطف به ماسبق نمیشود؟ -2آیا میتوان گفت دعوای مطالبه دیه از بیتالمال الان و به تازگی مطرح شده و باید طبق قانون حاکم بر زمان رسیدگی حکم بر پرداخت دیه صادر کرد؟ چرا که در آن زمان فقط نسبت به جنبه کیفری موضوع رسیدگی شده است و نسبت به جنبه مدنی آن رسیدگی نشده است.

1و -2مقررات مربوط به دیات در قانون مجازات اسلامی 1392برگرفته از شرع انور و احکام فقهی است و در خصوص جرایمی که قبل از لازمالاجرا شدن قانون مذکور به وقوع پیوسته ،از جمله فرض سؤال نیز باید اعمال شود و آنچه در ماده 10قانون مذکور راجع به عطف به ماسبق نشدن قوانین آمده ،ناظر به مقررات و نظامات دولتی )تعزیرات به استثنای تعزیرات منصوص شرعی( و اقدام تأمینی و تربیتی است و شامل مقررات مربوط به قصاص و دیات نمیشود و فرض بر این است که مقنن به موجب قانون صدرالذکر ،مقررات مربوط به دیات را با لحاظ جزئیات امر و نکاتی که در قانون سابق مسکوت بوده ،تصویب کرده است؛ بنابراین فرض استعلام که قاضی موضوع قتل عمد را از موارد لوث تشخیص داده و متهمان با اتیان سوگند تبرئه شدهاند، مشمول ماده 484قانون مجازات اسلامی مصوب 1392و پرداخت دیه از بیتالمال است و زمان وقوع قتل مانع از تسری مقررات ماده 484یادشده بر موضوع نیست؛ اعم از آنکه ،اولیایدم در آن زمان مطالبه دیه کرده باشند یا این که اساساً چنین درخواستی مطرح نشده باشد.