نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۵۵۶

با توجه به اینکه در محکومیت تضامنی ،خواهان طلبکار میتواند جهت استیفای حقوق و طلب خود به هر بدهکار یا همه بدهکاران مراجعه کند و هر مدیون نسبت به کل دین متعهد و ملتزم است ،در صورت صدور حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت وجه در حق خواهان و قطعیت حکم صادره و صدور اجراییه و عدم مراجعه خواهان به هیچ یک از خواندگان ،چنانچه یکی از خواندگان دادخواست اعسار دهد ،با توجه به اینکه هنوز خواهان به او مراجعه نکرده است و مراجعه یا عدم مراجعه بعدی وی به این شخص جهت دریافت طلب مشخص نیست آیا صدور حکم اعسار ممکن است؟ در صورت صدور حکم اعسار مطلق برای خوانده ،آیا بر اساس ملاک ماده 606قانون مدنی خواهان میتواند به معسر مراجعه کند یا رجوع خواهان به خوانده با توجه به تضامنی بودن دین ساقط میشود؟

اولاً ،طرح دعوای اعسار از محکومبه برابر قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394به منظور جلوگیری از بازداشت و یا آزادی محکومعلیه است؛ بنابراین در فرض سؤال که پس از قطعیت حکم و صدور اجراییه محکومله عملیات اجرایی را دنبال نمیکند ،این امر مانع طرح دعوای اعسار از ناحیه خوانده یا خواندگان نیست و در صورت طرح ،دادگاه باید وفق مقررات به آن رسیدگی کند. ثانیاً ،به موجب تبصره یک ماده 11قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب ،1394صدور حکم اعسار مانع از استیفای محکومبه از اموالی که از محکومعلیه به دست میآید ،نیست؛ بنابراین در فرض سؤال که حکم اعسار کلی )مطلق( یکی از محکومان صادر شده است ،در صورتی که اموالی از وی به دست آید ،امکان استیفای محکومبه از آن وجود دارد .شایسته ذکر است که ماده 606قانون مدنی ناظر بر ترکه و اعسار یک یا چند نفر از ورثه است و ارتباطی به فرض سؤال ندارد.