استعلام
نظر به این که پیمانکار در زمینه ارائه خدمات و خدمات فنی به مقاطعهدهنده )کارفرما( فعالیت دارد ،قانونگذار
در ماده 2قانون نظام صنفی مصوب 1382با اصلاحات و الحاقات بعدی پیمانکار را فرد صنفی شناخته و مطابق
ماده 17این قانون وی را مکلف به رعایت ایمنی و حفاظت فنی بر اساس قوانین و مقررات جاری کشور داشته
است .همچنین مطابق بند »ز« ماده 37قانون یادشده بر عهده مجامع امور صنفی است.
برابر ماده 9آییننامه ایمنی امور پیمانکاری مصوب 1389/3/5کارفرمای موضوع این آیین نامه ،صلاحیت
نظارت بر ایمنی پیمانکار را دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،با توجه به تعریف »فرد صنفی« در ماده 3قانون نظام صنفی مصوب 1382با اصلاحات و الحاقات بعدی،
پیمانکار موضوع استعلام در صورت وجود شرایط مقرر در این ماده ،از مصادیق تعریف مذکور تلقی میشود؛ در
هر صورت تعیین مصداق با مرجع قانونی ذیربط است.
ثانیاً ،چنانچه در فرض استعلام ،پیمانکار مطابق تعریف مذکور در ماده 2قانون کار مصوب ،1369کارفرما
محسوب شود ،تطبیق عنوان »فرد صنفی« موضوع ماده 2قانون نظام صنفی مصوب 1382با اصلاحات و الحاقات
بعدی وی را از شمول قانون کار خارج نمیکند ،زیرا با توجه به مواد 1و 85قانون کار مصوب ،1369رعایت
دستورالعملهای ایمنی مصوب شورای عالی حفاظت فنی برای کلیه کارگاهها ،کارفرمایان ،کارگاهها و کارآموزان
الزامی است و لذا مشمول قانون نظام صنفی در صورتی که مشمول قانون کار )به عنوان کارفرما( نیز باشد ،ملزم
به رعایت موازین ایمنی یادشده است و ماده 17قانون نظام صنفی نیز افراد صنفی را مکلف به اجرای قوانین و
مقررات جاری کشور )از جمله مقررات حفاظت فنی( دانسته است.
ثالثاً ،با لحاظ تعریف مذکور در ذیل فصل اول آییننامه ایمنی امور پیمانکاری مصوب 5/3/1389وزیر وقت
کار و امور اجتماعی ،منظور از کارفرما در آییننامه مزبور ،مقاطعهدهنده است .مستفاد از مواد 1و 5قانون کار
مصوب 1369اصولاً مقررات این قانون و آییننامههای آن ،ناظر بر کارفرمایان ،کارگران و کارگاههایی است که
در مواد 3 ،2و 4قانون مزبور دارای تعریف مشخص قانونی میباشند و شمول موازین یادشده بر دیگر اشخاص
نظیر مقاطعهدهنده تنها در موارد منصوص نظیر مقررات ماده 13قانون کار امکانپذیر است؛ بنابراین ،ایجاد تکالیف
قانونی در آییننامههای اجرایی قانون کار برای مقاطعهدهنده در زمینه نظارت بر اجرای مقررات ایمنی از سوی
مقاطعهکار )که مشمول تعریف کارفرما مذکور در ماده 3قانون کار است( ،صرفاً در مواردی است که این قانون
مقرر داشته است .بر این اساس ،در فرض استعلام تکلیف مقاطعهدهنده مبنی بر نظارت بر اجرای مقررات ایمنی از
سوی پیمانکار در محدوده ماده 13قانون ،کار مصوب 1369قابل اعمال است .بدیهی است این امر نافی تکالیف
قانونی ادارات بازرسی کار ذیربط بر نظارت بر اجرای صحیح مقررات قانون کار و آییننامهها و دستورالعملهای
مربوط به حفاظت فنی در کارگاهها بر اساس بند »ب« ماده 96این قانون نخواهد بود.
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه