نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۵۰۱

در خصوص پروندههای کیفری مطروحه در دادگاه عمومی بخش و نیز پروندههای کیفری داخل در صلاحیت مستقیم دادگاه کیفری دو: -1آیا تشکیل جلسه رسیدگی الزامی است؟ -2در صورت مثبت بودن پاسخ آیا در پروندههایی که شاکی خصوصی وجود ندارد نیز این الزام وجود دارد؟ -3مرز بین تحقیقات مقدماتی و مرحله رسیدگی چیست؟ به عبارت دیگر ،آیا در این خصوص باید همانند دادگاه کیفری یک قرار رسیدگی موضوع ماده 383قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392صادر شود؟

1و 2و -3اولاً ،با عنایت به بند»ب« ماده 340قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ضابطه تفکیک »مرحله تحقیقات مقدماتی« از »مرحله دادرسی به معنای اخص« در مواردی نظیر فرض سؤال که پرونده به طور مستقیم در دادگاه مطرح میشود ،صدور دستور تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ مراتب به اصحاب دعوی و دیگر اشخاصی است که متعاقب انجام تحقیقات مقدماتی باید در دادگاه حاضر شوند و صدور قرار رسیدگی موضوع ماده 383این قانون ،مختص دادگاه کیفری یک است. ثانیاً ،دادگاه بخش که مطابق ماده 299قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392به جرائم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند ،با عنایت به قسمت اخیر ماده 341این قانون ،ابتدا باید تحقیقات مقدماتی را رأس ًا انجام دهد و پس از آن چنانچه انجام دادرسی را ضروری تشخیص دهد ،نسبت به تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ به طرفین اقدام کند. ثالثاً ،اصولاً رسیدگی کیفری دارای دو مرحله )تحقیقات مقدماتی و دادرسی به معنای اخص( است که حسب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392تحقیقات مقدماتی توسط دادسرا )مواد 22و (92و دادرسی از سوی دادگاههای کیفری مذکور در ماده 294این قانون صورت میپذیرد؛ اما در مواردیکه پرونده به طورمستقیم در دادگاه کیفری مطرح میشود ،مطابق قسمت اخیر ماده 341قانون یادشده انجام تحقیقات مقدماتی توسط دادگاه باید طبق مقررات مربوط صورت گیرد؛ بنابراین در فرض سؤال ،دادگاه بخش که مطابق ماده 299قانون فوقالذکر به تمامی جرایم داخل در صلاحیت دادگاه کیفری دو رسیدگی میکند ،بدواً باید تحقیقات مقدماتی را رأسا انجام دهد و پس از آن ،چنانچه دادرسی را ضروری تشخیص دهد ،نسبت به تعیین وقت رسیدگی و احضار طرفین اقدام کند. رابعاً ،فلسفه تعیین وقت رسیدگی و مقررات ناظر به آن از جمله ماده 343قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392این است که طرفین پرونده فرصت لازم جهت تدارک دفاع و ارائه ادله را داشته باشند؛ بنابراین در مواردی که شاکی وجود ندارد ،به درخواست متهم و در پروندههایی که شاکی وجود دارد ،به درخواست طرفین، تعیین وقت رسیدگی از سوی دادگاه بلامانع است. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه