استعلام
-1حسب تبصره 4ماده 18قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز که بیان میدارد :خرید ،فروش،حمل یا نگهداری
کالاهایی که موضوع قاچاق قرار میگیرند به صورت تجاری مانند فرآوردههای نفتی و دارویی خارج از ضوابط
تعیینی دولت تخلف محسوب و مرتکب علاوه بر ضبط کالای مزبور به حداقل جریمه نقدی مقرر در این ماده محکوم
میشود ،دولت مکلف است ظرف مدت دو ماه از تاریخ لازمالاجرا شدن این قانون ،خرید و فروش و حمل و نگهداری
دارو خارج از ضوابط تعیینی دولت تخلف دانسته شده و رسیدگی به تخلفات موجود در قانون مبارزه با قاچاق کالا
و ارز در صلاحیت سازمان تعزیرات میباشد؛ از سوی دیگر ،حسب بند »الف« و تبصره یک ماده 27همین قانون،
ساخت و حمل و نگهداری و عرضه و فروش دارو مشمول مجازات قاچاق کالای ممنوع دانسته شده است؛ بنابراین
در مواردی که ارزش کالا بیش از 10میلیون تومان باشد با توجه به مجازات آن میباید رسیدگی به بزه در دادسرا
انجام شود .تعارض موجود بین دو مقرره مذکور که هر دو در یک تاریخ 1394/4/21تصویب شده است ،چگونه
قابل حل است؟
-2با توجه به ذیل ماده 40قانون مبارزه با مواد مخدر» هر کس عالماً و عامداً ...نسبت به ورود ،خرید ،فروش،
ساخت ،مصرف نگهداری یا صدور متادون اقدام نماید با رعایت تناسب و با توجه به مقدار مواد حسب مورد به
مجازاتهای مقرر در ماده 5قانون مبارزه با مواد مخدر محکوم خواهد شد«.
و نیز ماده 41این قانون اعلام میدارد:ساخت ،تولید ،خرید ،فروش ،ارسال ،نگهداری ،ورود ،صدور ،مصرف و
حمل مواد ممنوع حسب مورد برای مصارف پزشکی تحقیقاتی و صنعتی با مجوز وزارت بهداشت درمان و آموزش
پزشکی از شمول این قانون مستثنی است.چنانچه یک مرکز درمان ترک اعتیاد داروی متادونی که از طریق وزارت
بهداشت در اختیارش قرار گرفته را به صورت غیر مجاز در بازار آزاد به فروش برساند موضوع مشمول ماده 40
قانون مبارزه با مواد مخدر است و یا با توجه به ماده 41قانون مذکور و نظر به ماهیت دارویی این قرص ،حکم آن
را باید در قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز جست و جو کرد؟
-3نام داروی بوپرنورفین در ردیف 2فهرست اقلام روانگردان ذکر شده و برای نگهداری؛ساخت و فروش اقلام
8و 9قانون مبارزه با روانگردانها موجود در فهرست سوم داروهای روانگردان طبق ماده 4و 6و 7و
)پسیکوتروپ( مقررات خاصی وضع شده است آیا خرید ،فروش و نگهداری قرص یا آمپول بوپرنورفین مشمول
قانون مبارزه با روانگردانهاست قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز ؟
-4چنانچه یک مرکز مجاز درمان ترک اعتیاد که دارای سهمیهای معین جهت دریافت دارو از مراجع دولتی جهت
عرضه بین بیماران است ،به صورت غیر مجاز میزان بیشتری از سهمیه مصوب خود داروی متادون و بوپرنورفین
دریافت نماید ،آیا در عنوان اتهامی منتسب به مدیر این مرکز درمانی ،در فرضی کهداروهای مازاد بر سهمیه را با
همان قیمت دولتی در اختیار بیماران خود قرار داده ،با حالتی که این داروها را در بازار آزاد به فروش رسانده،
تفاوتی وجود دارد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با عنایت به تبصره 4الحاقی ماده 18قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392با اصلاحات بعدی و
مواد 1و 2دستورالعمل تبصره 4الحاقی ماده 18قانون پیشگفته ،حکم موضوع تبصره 4الحاقی ماده 18این
قانون» ،ناظر به کالاهایی است که قاچاق نبوده« و به صورت تجاری و بر خلاف ضوابط تعیینی دولت »موضوع
قاچاق« قرار میگیرند ،اما حکم تبصره یک ماده 27این قانون ،ناظر به »کالاهایی است که بر خلاف تشریفات
قانونی عرضه یا فروش ،ساخت ،حمل و نگهداری میشوند«؛ بنابراین بین تبصره 4الحاقی ماده 18و حکم تبصره
یک ماده 27قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392تعارضی موجود نیست و هر کدام در محل و مجرای
خود قابل اعمال هستند.
-2بر اساس تبصره یک ماده یک و ماده 40الحاقی قانون اصلاح قانون مبارزه با مواد مخدر با اصلاحات بعدی،
متادون در عداد مواد مخدر است و لذا چنانچه بر خلاف مقررات موضوع ماده 41قانون پیشگفته به فروش برسد،
مشمول قانون مبارزه با مواد مخدر است و از شمول ماده 27قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب 1392خارج
میباشد.
-3قانونگذار در فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه سلامت مصوب 5/8/1399در مقام وضع مقررات
تأسیسی و نسخ قانون لازمالاجرا نبوده است؛ بلکه در مقام احصاء و ارائه فهرستی از قوانین و مقرراتی بوده که
سابق بر وضع این قانون به طور ضمنی نسخ شده یا مدت اجرای آن منقضی شده و یا اجرای آن موضوعاً منتفی شده
است؛ بنابراین عبارت مندرج در ردیف 419جدول پیوست این قانون ناظر بر ضمیمههای 1تا 4قانون مربوط به
مواد روانگردان )پسیکوتروپ( مصوب 8/2/1354است که به موجب تصویبنامههای بعدی در برهههای زمانی
سابق بر وضع قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه سلامت مصوب 5/8/1399نسخ شده است و لذا با
توجه به ردیف دوم از جدول شماره سوم فهرستهای چهارگانه اقلام به روز شده مواد روانگردان مصوب
» 13/9/1384بوپرونورفین« مذکور در فرض استعلام از حیث احکام و آثار قانونی مشمول قانون مربوط به
روانگردان )پسیکوتروپ( مصوب 8/2/1354است .بنا به مطالب پیشگفته ،عدول از بند سوم نظریه مشورتی
شماره 434/1400/7مورخ 19/7/1400به آن مرجع محترم اعلام میشود.
-4در خصوص متادون بر اساس پاسخ سؤال 2و در خصوص بوپرنورفین بر اساس پاسخ سؤال سوم رفتار میشود
و تشخیص مصداق و انطباق عمل با قانون ،بر عهده مقام قضایی ذیربط است
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه