استعلام
وفق بند »ت« ماده 12قانون کاهش حبس تعزیری مصوب ...» 1399اگر مجازات اشد به یکی از علل
قانونی تقلیل یابد یا تبدیل شود یا به موجبی از قبیل گذشت شاکی خصوصی نسخ مجازات قانونی یا مرور
زمان غیر قابل اجرا گردد مجازات اشد بعدی اجرا میشود و در این صورت مجازات اجرا شده قبلی در
اجرای مجازات اشد بعدی محاسبه میشود آزادی مشروط ،تعلیق اجرای مجازات و عفو در حکم اجرا است«:
-1آیا عبارت » غیر قابل اجرا گردد« به کل عبارت قبلی )مجازات اشدی که به علت تقلیل یا تبدیل یا
صدور قرار موقوفی غیر قابل اجرا گردد( عطف میشود یا این که صرفاً به عبارت » به موجبی از قبیل«
عطف میگردد؟
-2منظور از عبارت »تقلیل مجازات« ،شامل هر نوع تخفیفی است؟ برای مثال ،با اعمال مادتین 483یا
442قانون آیین دادرسی کیفری و 38قانون مجازات اسلامی مجازات اشد تقلیل یابد یا تبدیل شود ،آیا
باید به مجازات اشدی بعدی مراجعه نمود یا این که مجازات اشدی که تخفیف یافته است قابل اجرا است؟
-3آیا منظور از عبارت »تعلیق ،آزادی مشروط و عفو در حکم اجراست« ،عفو و تعلیق و یا آزادی مشروطی
است که منجر به آزادی محکوم شود؟
-4با توجه به فرض سوال سوم ،اگر محکومی که دارای محکومیتهای متعدد )برای مثال یک فقره بیست
سال حبس و یک فقره پانزده سال حبس( است و نصف مجازات اشد )مثلاً ده سال از بیست سال( مشمول
عفو شده است ،آیا در مرحله اجرا باید همان بیست سال حبس را که ده سال از آن مشمول عفو شده است
اجرا کرد یا این که با توجه به بند »ت« ماده 12قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ،باید با توجه به تقلیل
حبس اشد ،مجازات بعدی )در اینجا پانزده سال( را ملاک اجرا قرار داد؟ در صورت امکان مراجعه به اشد
بعدی ،با توجه به فراز آخر بند »ت« ماده 12قانون کاهش مجازات حبس تعزیری ،آیا مجازاتی که مشمول
عفو شده است باید اجرا شده تلقی شود و از اشد بعدی کسر شود یا مجازاتی که مشمول عفو شده است باید
اجرا شده تلقی و در اشد بعدی اعمال و از اشد بعدی کسر شود و یا اینکه مجازات اجرا شده واقعی با
مجازات در حکم اجرا شده متفاوت است و اعمال میزان حبس مشمول عفو در اشد بعدی امکانپذیر نمیباشد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
1و -2اجرای مجازات اشد بعدی طبق بند »ث« ماده 134قانون مجازت اسلامی اصلاحی 1399در صورتی
است که مجازات اشد تعیین شده به یکی از علل قانونی تقلیل یابد یا تبدیل و یا غیر قابل اجرا شود؛ که در این
صورت ،نوبت به اجرای مجازات اشد بعدی میرسد .همچنین منظور از عبارت »غیر قابل اجرا« در ماده مذکور
این است که مجازات اشد تعیین شده قانوناً امکان اجرا را از دست بدهد مانند آن که مشمول مرور زمان شود و
چون با گذشت شاکی یا مدعی خصوصی در جرایم قابل گذشت طبق بند »ب« ماده 13قانون آیین دادرسی کیفری
،1392اجرای مجازات موقوف میشود ،لذا اگر مجازات اشد تعیین شده از جرایم قابل گذشت باشد ،با گذشت
شاکی یا مدعی خصوصی قانوناً امکان اجرای چنین مجازاتی نیست و در این صورت باید مجازات اشد بعدی اجرا
شود .همچنین اگر با اعمال ماده 483قانون پیشگفته مجازات اشد تقلیل یابد یا تبدیل شود ،همان مجازات تقلیل
یافته یا تبدیل شده اجرا میشود و موجب قانونی برای اجرای مجازات اشد بعدی وجود ندارد .به عبارت دیگر ،مقنن
طبق بند »ث« ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی » 1399تقلیل یا تبدیل مجازات اشد« را به یکی از علل
قانونی ،موجب اجرای مجازات اشد بعدی دانسته است که شامل تخفیف مجازات به موجب قانون موضوع بند »ب«
ماده 10قانون یاد شده میشود و منصرف از مواردی است که مجازات اشد با اعمال کیفیات مخففه توسط دادگاه
)تخفیف قضایی( تقلیل یابد؛ و گرنه با فلسفه وضع مقررات ناظر به تخفیف قضایی مجازات که به موجب بند »خ«
ماده 134قانون مورد بحث در موارد تعدد جرم نیز تجویز شده است ،در تعارض خواهد بود.
-3منظور قانونگذار از عبارت »آزادی مشروط ،تعلیق اجرای مجازات و عفو در حکم اجراء است« در بند »ث«
ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399آن است که محکومیت اشد مندرج در دادنامه مشمول یکی از
نهادهای مذکور شود و لزوم آزادی محکوم در پی اعمال یکی از نهادهای مورد اشاره از قانون استنباط نمیشود.
-4با توجه به پاسخ بندهای فوق ،پاسخ به این سؤال منتفی است.