استعلام
الف -زوج در قالب عقد صلح یا بیع متعهد میشود که یک دانگ از منزل مسکونی خود را به زوجه منتقل کند.
با توجه به اینکه منشأ دین عقد صلح است ،آیا رسیدگی به این دعوا در صلاحیت دادگاه خانواده است و مشمول
ماده 4قانون حمایت خانواده میشود؟
ب -آیا دعاوی که منشأ آن مهریه است؛ اما طرفین آن افراد دیگری غیر از زوجین هستند ،قابل رسیدگی در دادگاه
خانواده است؟
ج -آیا عناوین دعوا شامل الزام به تنظیم سند رسمی ،افراز و اثبات مالکیت در ایجاد صلاحیت مؤثر است؟
د -آیا رسیدگی به دعاوی راجع به هدایای زوجین به یکدیگر داخل در صلاحیت دادگاه خانواده است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
الف -صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای هیجدهگانه مذکور در ماده 4قانون حمایت خانواده مصوب 1391
است و توسعه و تسری آن به دیگر امور و دعاوی مستلزم نص است؛ لذا در فرض سؤال که زوج متعهد به انتقال
یک دانگ از منزل مسکونی خود به زوجه در قالب عهد صلح یا بیع شده است؛ چنانچه این انتقال به عنوان مهریه
زوجه نباشد و زوجه در این خصوص ادعایی نداشته باشد ،موضوع از شمول بندهای ماده 4یادشده خارج بوده و
رسیدگی به دعاوی راجع به آن در صلاحیت دادگاه خانواده نیست.
ب -با توجه به اطلاق ماده 4و بند 6آن ماده قانون حمایت خانواده هر دعوایی که راجع به مهریه باشد ،صرف
نظر از آنکه متعهد آن زوج باشد یا غیر او ،در صلاحیت دادگاه خانواده است.
ج -سؤال مطرحشده ابهام دارد و دقیق ًا مشخص نیست که مقصود مرجع محترم استعلامکننده چیست؛ با این حال
چنانچه پرسش راجع به صلاحیت یا عدم صلاحیت دادگاه خانواده نسبت به متفرعات امور و دعاوی داخل در
صلاحیت این دادگاه باشد ،باید گفت هرچند موضوعات داخل در صلاحیت دادگاه خانواده منحصر به بندهای
هیجدهگانه ماده 4یادشده است؛ اما چنانچه برای مثال ،مهریه به عنوان مبنای برخی امور و دعاوی مطروحه از
سوی زوجه اعلام شود؛ مانند دعاوی الزام به تنظیم سند رسمی مهریه ،اثبات مالکیت و یا افراز مهریه غیر منقول
)در موارد داخل در صلاحیت دادگاه( ،از آنجا که در اینگونه دعاوی دادگاه باید ادعای زوجه در خصوص انتقال
مال تحت عنوان مهریه را احراز کند ،با توجه به اطلاق بند 6ماده 4قانون حمایت خانواده مصوب 1391اینگونه
دعاوی در صلاحیت دادگاه خانواده است؛ هرچند به طرفیت غیر زوج و در واقع به طرفیتی ثالثی مطرح شود که
متعهد به پرداخت مهریه است.
د -موارد صلاحیت دادگاه خانواده در ماده 4قانون حمایت خانواده مصوب 1391احصاء شده و دعوای راجع به
هدایای زوجین )و نه دعاوی راجع به هدایای دوران نامزدی( از شمول موارد یادشده خارج است.
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه