نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۳۴۹

مطابق ماده 23قانون مجازات اسلامی »دادگاه میتواند فردی را که به حد قصاص یا مجازات تعزیری از درجه شش تا درجه یک محکوم کرده است با رعایت شرایط مقرر در این قانون متناسب با جرم ارتکابی خصوصیات وی به یک یا چند مجازات از مجازاتهای زیر محکوم نماید :الف -اقامت اجباری در محل معین «...و مطابق مواد 88و 89 قانون مجازات اسلامی برخی مجازاتها و اقدامات تأمینی و تربیتی برای اطفال و نوجوانان پیشبینی شده است .آیا در مورد اطفال و نوجوانان ،صدور مجازاتهای تکمیلی وفق ماده 23قانون مجازات اسلامی امکانپذیر است؟

اولاً ،مجازات تکمیلی با لحاظ ماده 18قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392نوعی مجازات تعزیری است که علاوه بر مجازات اصلی جرم تعیین میشود و در خصوص اطفال )افراد نابالغ( در صورت ارتکاب جرم طبق ماده 148قانون مجازات اسلامی مصوب » 1392اقدامات تأمینی و تربیتی« اعمال میشود؛ و نه مجازات. ثانیاً ،مقنن در مواد 89و 90قانون مجازات اسلامی مصوب 1392نسبت به افراد پانزده تا هیجده سال دیدگاه افتراقی داشته است و با اجتناب از به کار بردن اصطلاح »حبس تعزیری« ،عبارت »نگهداری« در کانون اصلاح و تربیت را به کار برده است؛ بنابراین و با عنایت به اینکه موضوع ماده 23قانون مجازات اسلامی افزایش مجازات اصلی تعزیری تحت عنوان مجازات تکمیلی است ،نسبت به نوجوانان قابل اعمال نیست .اصل رعایت منافع عالی کودک و نوجوان مذکور در ماده 3کنوانسیون حقوق کودک مصوب 1989میلادی که جمهوری اسلامی ایران نیز در سال 1372به آن ملحق شده است و نیز تکلیف دادگاه به »رعایت غبطه و مصلحت کودک و نوجوان« در ماده 45قانون حمایت خانواده مصوب 1391نیز مؤید این استنباط است. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه