استعلام
-1آیا ادعای بایع مبنی بر جهل »به فوری بودن خیار غبن« به علت کم سوادی پذیرفته است؟ آیا ملاک ماده
1131قانون مدنی برای دیگر خیارات و دیگر معاملات به عنوان یک قاعده عام قابل پذیرش است و یا آنکه
استثناء است؟
-2در صورتی که این ادعا را قابل پذیرش بدانیم ،نحوه اثبات جهل به فوریت قانون چگونه است؟ آیا نیاز به ادله
اثبات مستقل دارد و یا از آنجا که از درونیات و امور شخصی است ،مطابق قاعده »لایعلم الّا من قبله« با سوگند
بایع قابل اثبات است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
ملاک حکم مقرر در ماده 1131قانون مدنی مبنی بر اشتراط علم به حق فسخ و فوریت آن برای ساقط شدن خیار
فسخ نکاح ،در موارد مشابه قابل تمسک و استفاده است و این حکم به عنوان قاعدهای کلی در دیگر عقود از جمله
فرض سؤال ،قابلیت اعمال و اجرا دارد .با وجود این ،از آنجایی که در فرض سؤال اماره قانونی آگاهی افراد از
حکم قانون نیز مجرا میباشد ،بار اثبات بیاطلاعی از قانون و به عبارتی اثبات خلاف این اماره بر عهده مدعی
جهل است و وی باید همانند هر امر عدمی دیگر با تمسک به امور وجودی که با جهل وی نسبت به حکم ملازمه
دارد و همچنین با توسل به امور حسی و آثار آن ،جهل خود را به اثبات برساند و برای تمسک به احکام مترتب
بر قاعده »لا یعلم الا من قبله« محملی وجود ندارد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه