نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۲۲۶

مطابق ماده 458قانون آیین دادرسی کیفری دادگاه تجدیدنظر استان نمیتواند مجازات تعزیری یا اقدامات تامینی و تربیتی مقرر در حکم تجدید نظرخواسته را تشدید کند مگر در مواردی که مجازات مقرر در حکم نخستین بر خلاف جهات قانونی کمتر از حداقل میزانی باشد که قانون مقرر داشته و این امر مورد تجدید نظرخواهی شاکی و یا دادستان قرار گرفته باشد در این موارد دادگاه تجدیدنظر با تصحیح حکم ،نسبت به تعیین حداقل مجازاتی که قانون مقرر داشته است اقدام میکند .چنانچه برای جرمی در قانون مجازات حبس یا جزای نقدی در نظر گرفته شده و دادگاه بدوی به جای مجازات حبس ،جزای نقدی را مورد حکم قرار داده و متعاقباً شاکی به رأی اعتراض و تقاضای صدور حکم به مجازات حبس را میکند ،آیا دادگاه تجدیدنظر میتواند با مجازات جزای نقدی ،حداقل مجازات حبس را در نظر گیرد؟

در فرض استعلام که مجازات جرم به صورت متعدد و تخییری تعیین شده است ،مستفاد از مواد 454و 457قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و ماده 18قانون مجازات اسلامی مصوب همان سال و ضرورت تعیین مجازات تعزیری متناسب ،دادگاه تجدید نظر در تعیین مجازات ،دارای اختیارات دادگاه نخستین است؛ لذا چنانچه دادگاه تجدیدنظر ،مجازات مذکور در حکم نخستین را متناسب نداند ،هر چند هیچ یک از جهات مخففه نظیر جهات تخفیف مذکور در ماده 38قانون مجازات اسلامی نیز وجود نداشته باشد ،میتواند نسبت به انتخاب مجازات تخییری دیگر مقرر در قانون اقدام کند .بدیهی است که تغییر مجازات باید به گونهای باشد که با توجه به ماده 458قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392موجب تشدید مجازات نشود. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه