نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۲۲۵

مطابق ماده 9قانون تصدیق انحصار وراثت هر گاه معلوم شود که مستدعی تصدیق با علم به عدم وراثت خود تحصیل تصدیق وراثت نموده یا با علم به وجود وراثی غیر از خود ،تحصیل تصدیق بر خلاف حقیقت کرده است ،کلاهبردار محسوب و علاوه بر ادای خسارت به مجازاتی که به موجب قانون برای این جرم مقرر است محکوم خواهد شد .چنانچه فردی ذینفع غیر از وراث مبادرت به اخذ گواهی انحصار وراثت کند و با علم و عمد اسم یکی از وراث را در گواهی ارائه نکند ،آیا اقدام وی مشمول ماده 9قانون مذکور است؟ اگر طبق این ماده قابل مجازات نیست ،مستند قانونی دیگر را بیان فرمایید.

مقنن در ماده 9قانون تصدیق انحصار وراثت مصوب ،1309مرتکب دو رفتار به شرح زیر را کلاهبردار محسوب و وی را مشمول مجازات کلاهبرداری دانسته است :نخست ،مستدعی تصدیق با علم به عدم وراثت خود ،تحصیل تصدیق وراثت کرده است یعنی خود را به عنوان وارث معرفی کرده است؛ دوم ،مستدعی تصدیق با علم به وجود وارثی غیر از خود، تصدیق بر خلاف حقیقت تحصیل کرده است؛ بنابراین شخص ذینفعی که خود از ورثه متوفی نیست ،چنانچه با توجه به ماده 360قانون امور حسبی مصوب 1319درخواست تصدیق انحصار وراثت کند و عالماً و عامداً مشخصات یکی از وراث متوفی را در درخواست قید نکند و تصدیق انحصار وراثت نیز بر همین مبنا صادر شود ،رفتار وی مشمول هیچیک از رفتارهای مذکور در ماده 9قانون صدرالذکر نیست تا کلاهبرداری محسوب شود؛ زیرا در درخواست ،خود را به عنوان وارث متوفی قلمداد نکرده است و از جمله وراث متوفی نیز محسوب نمیشود و لذا رفتار وی با عنایت به ماده 2قانون مجازات اسلامی مصوب 1392فاقد وصف کیفری است. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه