نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۷۹

با توجه به اینکه بین آثار قرار رد دعوا و قرار عدم استماع تفاوتی نیست و صدور هر یک از این قرارها به جای یکدیگر لطمهای به حقوق اصحاب دعوا وارد نمیکند و هیچ کدام نیز از اعتبار امر قضاوت شده برخوردار نیستند و از طرفی موارد صدور قرار عدم استماع دعوا در قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379تصریح نشده و ماده 2قانون یادشده نیز به صدور قرار عدم استماع دعوا تکلیف نکرده؛ بلکه صرفاً به تکلیف دادگاه بر احراز مواردی همچون لزوم داشتن سمت و ذینغع بودن خواهان )مذکور در بندهای 5و 10 ماده 84با ضمانت اجرای موضوع ماده 89این قانون دایر بر رد دعوا( و قانونی بودن دعوا تصریح دارد ،پرسش این است که آیا در موارد ایرادات احتمالی خارج از موارد مذکور در ماده 84قانون یادشده میتوان با استناد به ماده 2همین قانون به جای قرار عدم استماع دعوا ،قرار رد دعوا صادر کرد؟

در مواردی از قبیل ماده 89قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379که مقنن تصریح به صدور قرار رد دعوا نموده است ،دادگاه مکلف است برابر قانون ،قرار رد دعوا صادر کند؛ اما در دیگر موارد که دعوا قابل استماع نیست ،صرفنظر از اینکه بین آثار قرار رد دعوا و قرار عدم استماع دعوا تفاوتی نیست ،صدور هر یک از این دو قرار توسط دادگاه بلامانع است. دکتر احمد محمدی باردئی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه