استعلام
-1با توجه به رأی شماره 1863مورخ 1399/12/2هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال بندهای
2و 3بخشنامه معاونت امور اسناد سازمان ثبت اسناد و املاک کشور که ثبت سند رسمی انتقال خودرو به عنوان
مالکیت را مغایر قوانین دانسته است و همچنین با عنایت به بخشنامه مورخ 1400/6/13دادستان محترم کل
کشور که برگ سبز خودرو را به عنوان سند مالکیت تلقی کرده و مراجعه به دفاتر اسناد رسمی را ضروری ندانسته
است؛ مگر اینکه متعاملین خواهان ثبت آن در دفاتر مذکور باشند ،چنانچه در واحد اجرای احکام خودروی
محکومعلیه توقیف شود و پس از برگزاری مزایده ،شخص ثالثی برنده مزایده شود و در اجرای ماده 143قانون
اجرای احکام مدنی مصوب 1356پس از تحویل برگ سبز توسط پلیس راهور ،برنده مزایده تنظیم سند رسمی
انتقال خودرو با هزینه محکومعلیه را درخواست کند ،آیا در اجرای بند 2ماده 158قانون یادشده و
پاسخ اداره کل حقوقی
شماره 7/91/1469مورخ 1391/7/16آن اداره کل ،میتوان اقدام کرد و یا آنکه این امر صرفاً به هزینه
شخصی برنده مزایده امکانپذیر است؟
-2چنانچه متعاملین در خصوص تنظیم سند رسمی انتقال خودرو در دفاتر اسناد رسمی در بیعنامه توافقی نکرده
باشند و خریدار الزام به تنظیم سند رسمی در دفاتر اسناد رسمی را از دادگاه درخواست کند ،آیا با توجه به موارد
ذکرشده این دعوا قابلیت استماع دارد؟
پاسخ:
-1اولاً ،برابر ماده 29قانون رسیدگی به تخلفات رانندگی مصوب ،1389تعویض پلاک باید پیش از مراجعه به
دفترخانه اسناد رسمی انجام گیرد و صدر ماده یادشده ،دارنده پلاک جدید را مالک خودرو تلقی کرده است .از
سوی دیگر تعویض پلاک به نام مالک جدید مستلزم تنظیم اسناد مربوط است و در این راستا شناسنامه مالکیت
وسیله نقلیه موسوم به »برگ سبز خودرو« صادر میشود .همچنین برابر ماده 22قانون حمل و نقل و عبور کالاهای
خارجی از قلمرو جمهوری اسلامی ایران اصلاحی ،17/6/1388مسؤولیت صدور گواهینامه رانندگی ،اسناد
مالکیت و پلاک خودرو در قلمرو جمهوری اسلامی ایران بر عهده نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران قرار
گرفته است؛ لذا شناسنامه مالکیت وسیله نقلیه صادره از اداره راهنمایی و رانندگی سندی است که طبق قسمت
اخیر ماده 1287قانون مدنی در زمره اسناد رسمی محسوب میشود .عبارت »صرفاً بر اساس مشخصات مالک
خودرو مندرج در شناسنامه خودرو صادره توسط نیروی انتظامی )برگ سبز( به عنوان سند رسمی خودرو «...
مندرج در بند »ق« تبصره 6قانون بودجه سال 1401صریح در این معنا است.
ثانیاً ،بنا به مراتب فوق و با لحاظ آنکه در فرآیند مزایده ،تعهدی صریح یا ضمنی مبنی بر تنظیم سند در دفاتر
اسناد رسمی محقق نمیشود ،بحث تنظیم سند رسمی انتقال متعاقب انجام مزایده موضوعاً منتفی است.
-2چنانچه مقصود از پرسش آن باشد که فروشنده به نحو قراردادی ملزم شده باشد تا نسبت به ثبت قرارداد عادی
فیمابین اقدام کند و بهرغم این تعهد از اجرای داوطلبانه آن استنکاف کند ،منع قانونی برای استماع دعوای
منتقلالیه مبنی بر الزام انتقالدهنده به انجام تعهد وجود ندارد؛ هرچند منتقلالیه با صدور برگ سبز از سوی مرجع
انتظامی ،مالک رسمی تلقی میشود.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه