استعلام
با توجه به اینکه مطابق بند »ب« ماده 29قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392با الحاقات و اصلاحات بعدی و ماده
54قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع مصوب 1346با اصلاحات ،مأمورین ادارات منابع طبیعی و آبخیزداری
ضابط خاص دادگستری محسوب میشوند ،گزارشهای آنها دارای اعتبار و مورد وثوق است .نظر به اینکه تشخیص اراضی
ملی شده از مستثنیات وفق مفاد ماده 56قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع و رأی وحدت رویه شماره 681
مورخ 26/7/1384هیأت عمومی دیوان عالی کشور در صلاحیت ذاتی و قانونی سازمان جنگلها و مراتع کشور قرار گرفته
و در صورت وجود هرگونه اعتراض به این تشخیص نیز راهکار رسیدگی به آن در ماده مذکور پیشبینی شده است ،تشخیص
آن سازمان مبنی بر ملی بودن اراضی دلالت بر مالکیت دولت دارد .با توجه به دلایل و مستنداتی که توسط نمایندگان ادارات
منابع طبیعی به عنوان شاکی در پروندههای با موضوع تخریب یا تغییر کاربری اراضی ارائه میشود و شامل نقشههای رقومی
اراضی است که ترسیم آن توسط کارشناسان ذیصلاح ادارات صورت گرفته و همچنین اسناد تکبرگی مثبت مالکیت دولت،
ارجاع امر به کارشناس ضرورت ندارد .با این وجود چنانچه مستندات از سوی متهم مورد اعتراض قرار بگیرد ،وفق مفاد ماده
155قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392ارجاع امر به کارشناس با درخواست و هزینه متهم امکانپذیر خواهد بود و
در این حالت نیز صرفاً بررسی شمول یا عدم شمول محدوده متنازعفیه در محدوده حدود ذکر شده در اسناد رسمی از کارشناس
امکانپذیر است و همکاران محترم قضایی باید از ارجاع کلی موضوع به کارشناس و یا طرح مباحثی خارج از موضوع پرونده
مانند درخواست اعلام نظر راجع به ملی یا جزء مستثنیات بودن اراضی متنازعفیه و یا صحیح بودن تشخیص ادارات منابع
طبیعی خودداری کنند؛ با عنایت به مراتب یادشده خواهشمند است در خصوص معتبر دانستن تشخیص اداره منابع طبیعی و
جلوگیری از تحمیل هزینه کارشناسی بر این اداره کل اعلام نظر و تعیین تکلیف فرمایید.
پاسخ اداره کل حقوقی
صرف نظر از آنکه استعلام خاصی به عمل نیامده است ،مرجع رسیدگیکننده به اتهامات انتسابی )تخریب اراضی ملی و
یا تغییر کاربری اراضی زراعی( در صورتیکه جلب نظر کارشناسی را احراز کند ،منع قانونی برای ارجاع امر به کارشناس
ندارد و مسؤول پرداخت هزینه مربوط نیز وفق عمومات تعیین میشود .بنا به مراتب فوق و با لحاظ تکثر موضوعات و
موجبات ارجاع امر به کارشناس ،در فرض سؤال نمیتوان به نحو اطلاق هزینه کارشناسی را به متهم تحمیل کرد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه