استعلام
احتراماً نظر به ماده 2و 12قانون تعاریف محدوده و حریم شهر ،روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها ،از یکسو و
از طرفی ماده 100قانون شهرداریها و تبصره 1آن و تباصر 1و 2ماده 10و ماده 3و ماده 8قانون حفظ کاربری
اراضی زراعی و باغها :
-1آیا کمیسیونهای ماده صد قانون شهرداریها با توجه به واژه " "عاده وضع و رفع اثر از تخلفات " "در ماده
12قانون تعاریف محدوده و حریم شهرها ،روستاها و شهرک و نحوه تعیین آنها ،میتوانند به ساختمانهای بدون
پروانه خارج از طرحهای مصوب و در حریم شهر شناخته میشوند رایی غیر از رای تخریب صادر نمایند؟
-2آیا ساخت و سازهای حریم شهر که بر اساس قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها به شکایت جهاد
کشاورزی ،به دلایل مختلف دارای قرارها یا آرایی غیر از قلع و قمع )اعاده به وضع سابق ( مانند ،جریمه ،منع
تعقیب ،موقوفی تعقیب و میباشند ،هنگام طرح در کمیسیون ماده 100شهرداری ها با توجه به واژه" " اعاده وضع
و رفع اثر از تخلفات" " در ماده 12قانون تعاریف محدوده و حریم شهرها ،روستا و شهرها و نحوه تعیین آنها
،اعضای کمیسیون می توانند آرای غیر از تخریب برای این دسته از ساختم سازها صادر نمایند ؟
-3با توجه به حاکمیت قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها در حریم شهرها ،آیا در صورتی که شهرداری
با درخواست تخریب ساخت و سازهای غیر مجاز منجر به تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها را به کمیسیون
ماده 100ارجاع دهد ،کمیسیون میتواند با توجه به واژه گ " "اعاده وضع به رفع اثر از تخلفات " "در ماده
12قانون تعاریف محدوده و حریم شهرها ،روستاها و شهرک و نحوه تعیین آنها رای به جریمه این دسته از ساخت
و سازهای حریم شهر بدهد؟
پاسخ اداره کل حقوقی
2 ،1و -3اولاً ،هرگونه تخلف ارتکابی از سوی شخص حقیقی یا حقوقی که نتیجه آن بر هم زدن محدوده و حریم
شهر و روستا باشد ،طبق ماده » 12قانون تعاریف محدوده و حریم شهر ،روستا و شهرک و نحوه تعیین آنها«
مصوب 1384به عنوان تجاوز به حقوق عمومی و جرم محسوب شده است و اگر رفتار واجد عنوان مجرمانه
خاص و مجازات مشخصی باشد ،به مجازات مقرر در قانون مربوط محکوم میشود و در غیر این صورت با استناد
به ماده 69قانون مجازات اسلامی مصوب 1392مجازات جایگزین حبس برای مرتکب تعیین میشود؛ بنابراین،
مقررات مواد 99و 100قانون شهرداری مصوب 1334با اصلاحات و الحاقات بعدی که صرفاً ناظر بر تخلفات
ساختمانی است ،از شمول مقررات ماده 12قانون تعاریف محدوده و حریم شهر ،روستا و شهرک و نحوه تعیین
آنها مصوب 1384خارج است .بنا به مراتب فوق ،دیگر پرسشهای مطرحشده که فرع بر صلاحیت رسیدگی به
بزه تغییر کاربری غیر مجاز در کمیسیون ماده صد قانون شهرداری میباشد ،منتفی است.
ثانیاً ،از آنجایی که مرجع صدور پروانه ساخت در این اراضی )اراضی زراعی ،باغهای واقع در حریم شهر( از
نظر نحوه ایجاد بنا ،شهرداری است و طبق قسمت اخیر ماده 2قانون تعاریف محدوده ،حریم شهر و روستا
مصوب 1384هرگونه ساخت و ساز غیر مجاز ،یعنی بدون اخذ پروانه ساخت در حریم شهر ،تخلف محسوب شده
و به تخلفات ساختمانی در این اراضی )اراضی واقع در حریم شهر( نیز در کمیسیون مقرر در ماده 100قانون
شهرداری رسیدگی میشود .در حقیقت برای ایجاد بنا در اراضی زراعی و باغها واقع در حریم شهر دومجوز لازم
است؛ مالکین این اراضی باید بدواً نسبت به اخذ مجوز کمیسیون تبصره 1ماده 2قانون اصلاح حفظ کاربری
اراضی زراعی و باغها ،مبنی بر ضرورت تغییر کاربری اقدام نمایند؛ چون احداث بنا در این اراضی طبق ماده 10
قانون مذکور ،تغییر کاربری محسوب میگردد و سپس برای اخذ پروانه احداث به شهرداری مراجعه نمایند .نتیجتاً
چنانچه مالک اراضی زراعی و باغها واقع در حریم شهر ،بدون اخذ مجوز کمیسیون مذکور و نیز بدون دریافت
پروانه احداث از شهرداری اقدام به احداث بنا نماید ،از جهت ارتکاب جرم تغییر کاربری بدون اخذ مجوز قانونی،
طبق ماده 1قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغها ،موضوع در مراجع قضایی مورد رسیدگی قرار میگیرد و
از جهت ارتکاب تخلف ساختمانی که همان احداث بنا بدون دریافت پروانه احداث از شهرداری است ،مراتب در
کمیسیون مقرر در ماده 100قانون شهرداری رسیدگی میشود و رسیدگی و اتخاذ تصمیم در خصوص تخلفات نیز
تابع عمومات است
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه