نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۵۴۵

-1با توجه به ماده 14آییننامه اجرایی ماده 3قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1396/4/28هیأت وزیران ،که صدمات بدنی وارده به راننده مقصر حادثه که در زمان وقوع تصادف خارج از وسیله نقلیه بوده است را از محل بیمهنامه شخص ثالث یا صندوق تأمین خسارتهای بدنی قابل جبران دانسته و این راننده را در حکم شخص ثالث تلقی کرده است ،آیا پرداخت خسارتهای بدنی از محل بیمه شخص ثالث به این فرد منوط به داشتن گواهینامه رانندگی در زمان وقوع حادثه است یا این راننده مانند اشخاص ثالث است و باید در صورت نداشتن گواهینامه رانندگی نیز خسارات جانی و بدنی به وی یا ورثهاش پرداخت شود؟ -2آیا دیهای که وفق ماده 14آییننامه فوقالذکر و ماده 4قانون ایمنی راهها و راهآهن به راننده مقصر حادثه که در زمان وقوع حادثه خارج از وسیله نقلیه بوده و در حکم شخص ثالث و عابر پیاده است ،پرداخت میشود ،در صورت نداشتن گواهینامه قابل بازیافت از اولیای دم و یا شخص مصدوم است؟ آیا وجه مذکور را میتوان فور ًا توقیف و به حساب شرکت بیمه مسترد کرد یا مانند وجوه پرداختی به اشخاص ثالث قابل استرداد از شخص ثالث یا ورثه وی نیست؟ -3هرگاه شرکت بیمه یا صندوق تأمین خسارتهای بدنی مستند به ماده 4قانون ایمنی راهها و راهآهن و ماده 14آییننامه اجرایی صدرالذکر به پرداخت دیه در حق مصدوم و یا اولیای دم وی محکوم شوند ،آیا شرکت بیمه و یا صندوق یادشده حق استرداد فوری و توقیف و بازیافت وجوه پرداختی به فرد مذکور و یا اولیای دم وی را دارند؟

-1با توجه به اطلاق ماده 14آییننامه اجرایی ماده 3قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 28/4/1396هیأت وزیران که صدمات بدنی وارده به رانندهای که در زمان وقوع حادثه خارج از وسیله نقلیه بوده است را حسب مورد از محل بیمهنامه شخص ثالث یا صندوق تأمین خسارتهای بدنی قابل جبران دانسته و چنین رانندهای را »در حکم شخص ثالث« تلقی کرده است و با توجه به ترتب احکام و آثار راجع به زیاندیده ثالث بر این راننده ،نداشتن گواهینامه رانندگی برای چنین رانندهای مؤثر در مقام نیست؛ همچنان که برای جبران خسارت بدنی شخص ثالث زیاندیده نیز چنین شرطی متصور و مورد توجه مقنن نیست؛ ضمن آنکه ،حکم این ماده که به نحو اطلاق راننده خارج از وسیله نقلیه را در حکم ثالث دانسته است را نمیتوان مشمول بند »پ« ماده 10آییننامه اجرایی یادشده دانست که شرط ارائه گواهینامه رانندگی راننده مسبب حادثه یا هرگونه مدرک دال بر داشتن این گواهینامه را برای پرداخت خسارت بدنی به راننده ضروری دانسته است. 2و -3با عنایت به مراتب مذکور در بند یک و از آنجا که مراجعه بیمهگر به قائممقامی زیاندیده به راننده مسبب حادثه برای بازیافت تمام یا بخشی از وجوه پرداخت شده صرفاً در حدود ماده 15قانون یادشده متصور است و در فرض سؤال که به حکم ماده 14آییننامه صدرالذکر راننده خارج از وسیله نقلیه در حکم ثالث تلقی شده است ،از ماده 15قانون بیمه اجباری خسارات واردشده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه مصوب 1395خروج موضوعی دارد و موجبی برای توسل به حکم این ماده و بازیافت وجوه پرداختشده حسب مورد از راننده مصدوم یا اولیای دم وی نیست و نمیتوان وجوه پرداختی توسط بیمهگر را توقیف و به حساب بیمهگر مسترد کرد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه