استعلام
با عنایت به تبصره 2ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان
دولت مصوب 1375که اشعار میدارد »در صورت فوت مستخدم ،پاداش موضوع این ماده به وراث قانونی
مستخدم متوفی ،موضوع ماده ) (86قانون استخدام کشوری تعلق میگیرد« و نظر به مفاد ماده 86قانون اخیرالذکر
و شرایط وراث قانونی ،خواهشمند است دستور فرمایید با توجه به قوانین جاری ،نظر آن اداره کل را در خصوص
پرداخت پاداش پایان خدمت و همچنین ذخیره مرخصی کارکنان متوفی و تکلیف دستگاههای اجرایی در موارد ذیل
بررسی و اعلام نمایند:
- 1در فرضی که وراث مورد اشاره در ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات
بعدی حائز شرایط این ماده قانونی نباشند ،تکلیف چیست؟
- 2چنانچه بعضی از وراث واجد شرایط و برخی دیگر نباشند ،تسهیم مبلغ بر چه اساسی است؟ آیا کل مبلغ به
وارث یا وراث واجد شرایط پرداخت میشود؟
-3در صورتیکه متوفی دارای وراث قانونی دیگری به غیر از موارد موضوع ماده 86قانون استخدام کشوری
مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات بعدی باشد ،تکلیف چیست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1اولاً ،به طور کلی آنچه به عنوان طلب زمان حیات کارمند متوفی محسوب میشود ،جزء ماترک او محسوب میشود
و لذا مطابق قانون مدنی باید به ورثهاش پرداخت شود؛ مانند کارانه ،اضافهکار ،تفاوت حکم تطبیق حقوقی و ذخیره
مرخصی؛ اما آنچه به مناسبت فوت کارمند و به واسطه رابطه استخدامی او به دیگران تعلق میگیرد؛ نظیر پرداخت
مستمریها که درباره ورثه و افراد تحت تکفل کارمند مزبور برقرار میشود ،باید با رعایت شرایط مقرر در ماده 86
قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات بعدی پرداخت شود و از شمول مقررات ارث مذکور در
قانون مدنی خارج است؛ بنابراین در فرض سؤال ،مطالبات ناشی از ذخیره مرخصی کارمند متوفی باید بر اساس مقررات
قانون مدنی در باب ارث پرداخت شود و از شمول ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات
بعدی خارج است.
ثانیاً ،با توجه به تبصره 2ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت
مصوب 1375در صورت فوت مستخدم ،پاداش موضوع این ماده )پاداش پایان خدمت( به وراث قانونی مستخدم متوفی،
موضوع ماده 86قانون استخدام کشوری تعلق میگیرد؛ بنابراین ،پاداش مزبور داخل در ترکه نیست و مستقیماً به ورثه
پرداخت میشود؛ همچنان که شورای نگهبان به موجب نظریه شماره 46838/30/91مورخ 7/3/1391پاداش پایان
خدمت موضوع تبصره 2ماده یک یادشده را جزء ترکه محسوب نکرده تا به ورثه شرعی پرداخت شود و آن را از شمول
ماترک مستخدم متوفی و احکام مربوط به آن خارج دانسته است.
ثالثاً ،در شرایطی که وراث موضوع ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات بعدی ،حائز
شرایط این ماده نباشند ،از عداد ورثه قانونی خارج میشوند و پاداش پایان خدمت کارمند متوفی به آنها تعلق نمیگیرد
و موجب قانونی برای خروج از ماده 86یادشده و استناد به مقررات قانون مدنی در باب ارث وجود ندارد.
-2هر چند تبصره 2ماده یک قانون پرداخت پاداش پایان خدمت و بخشی از هزینههای ضروری به کارکنان دولت مصوب
1375با اصلاحات و الحاقات بعدی ،صرفاً در باب ورثه قانونی مستخدم متوفی به ماده 86قانون استخدام کشوری
مصوب 1345با اصلاحات و الحاقات بعدی ارجاع داده و راجع به نحوه تقسیم پاداش تصریحی ندارد؛ اما با لحاظ حکم
مقرر در ماده 87اصلاحی 1347قانون اخیرالذکر که مقرر کرده است حقوق وظیفه به تساوی بین وراث قانونی تقسیم و
با قطع سهم هر یک از وراث قانونی ،به تساوی به سهام بقیه وراث افزوده میشود و به سبب سکوت مقنن در باب
چگونگی تقسیم پاداش پایان خدمت کارمند متوفی بین وراث و با اخذ ملاک از ماده 87یادشده ،در تقسیم پاداش مذکور
نیز بر اساس حکم مقرر در این ماده رفتار میشود.
-3بنا به مراتب فوقالذکر ،پاداش پایان خدمت کارمند متوفی صرفاً در حدود ماده 86قانون استخدام کشوری مصوب
1345با اصلاحات و الحاقات بعدی پرداخت میشود و چنانچه متوفی دارای وارث یا وراثی غیر از وراث موضوع این
ماده باشد ،مستحق دریافت این پاداش نیستند
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه