استعلام
-1آیا دریافت زیادت در جرم ربا منوط به دریافت وجه نقد یا وصول اسناد تعهدآور میباشد یا صرف اخذ اسناد
و مدارک مالی نیز دریافت زیادت محسوب میشود؟
-2چنانچه طبق رویه موجود دریافت زیادت منوط به وصول اسناد مالی یا وجوه نقد باشد ،چنانچه متهم اسناد
تعهدآوری با مبلغ مازاد بر مبلغ پرداختی دریافت کرده باشد ،آیا قبل از اقدام بر روی اسناد تعهدآور ،مشمول بزه
شروع به ربا خواهد شد یا برای تحقق بزه شروع به ربا ،اقداماتی هم چون صدور گواهی عدم پرداخت یا مطالبه
چک از طریق مراجع قضایی قبل از وصول مبلغ لازم است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1در صورتیکه دارنده چک یا دیگر اسناد تعهدآور ،آن را به عنوان ربا دریافت کرده باشد ،باید آن را به صادر
کننده مسترد کند ،ولی با توجه به ماده 595قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375تا زمانی که وجه
را دریافت نکرده است ،ربا تحقق نمییابد.
-2مجرد قصد ارتکاب جرم و مطالبه مبلغی به عنوان ربا ،جرم محسوب نمیشود؛ لیکن با توجه به تعریف شروع
به جرم در ماده 122قانون مجازات اسلامی مصوب 1392که ارکان آن »قصد ارتکاب جرم« و »شروع به اجرای
آن« است و با عنایت به مجازات ربا )شش ماه تا سه سال حبس و تا هفتاد و چهار ضربه شلاق و نیز معادل مال
موضوع ربا به عنوان جزای نقدی( که با لحاظ تبصره 3ماده 19قانون مجازات اسلامی ،درجه پنج تعزیر محسوب
میشود ،صرف دریافت اسناد تعهدآور تحت عنوان ربا ،شروع به جرم ربا بوده و مرتکب طبق بند »پ« ماده 122
قانون یادشده به تعزیر درجه شش محکوم میشود.
دکتر احمد محمدی باردئی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه