نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۳۱۷

اگر یکی از شرکا مال مشاع ،بدون اجازه دیگر مالکان ،یک قطعه از ملک مشاع را به صورت مفروز به شخص ثالث بفروشد و مالکان مشاع معامله مذکور را تنفیذ نکنند ،آیا دعوای خریدار مبنی بر الزام به انتقال ملک مذکور به صورت مشاع بدون توافق جدید با فروشنده قابلیت استماع دارد؟

حجت الاسلام و المسلمین جناب آقای مصطفوی نیا رئیس کل محترم دادگستری استان سیستان و بلوچستان با سلام و احترام؛ بازگشت به استعلام شماره 9032/7679/5مورخ 1400/09/25به شماره ثبت وارده 1317مورخ ،1400/9/29نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود: اولاً ،چنانچه قطعهبندی ملک بر اساس توافق مالکان انجام شده باشد ،انتقال هر قطعه به صورت جداگانه با لحاظ اوضاع و احوال و عرف حاکم بر قضیه به عنوان مفروز التصرف صورت میگیرد به گونهای که دیگر شرکا اساساً نسبت به قطعه تحت تصرف وی ادعای مالکیت ندارند؛ اما اگر در فرض سؤال قطعهبندی بدون توافق مالکان انجام شده باشد و یکی از ایشان قطعهای را که معادل قدرالسهم مشاعی وی بوده است به صورت مفروز منتقل کند ،با لحاظ آنکه مالکیت وی به صورت مشاعی مسلم بوده و اراده طرفین نیز بر انتقال قدرالسهم وی صورت گرفته است ،خللی در صحت معامله به وجود نمیآورد؛ هرچند مشاعی بودن مبیع ،ممکن است برای خریدار نوعی عیب تلقی شود و خیار فسخ به همراه داشته باشد .بنا به مراتب فوق ،در فرض سؤال در هر صورت ضرورتی به انجام معامله دوم به شرح مطرح شده در استعلام وجود ندارد. ثانیاً ،نظر به اینکه تنظیم سند رسمی انتقال ملک مشاعی ملازمهای با تصرف مادی در ملک ندارد و از سوی دیگر الزام به تنظیم سند رسمی انتقال جزو لوازم عرفی یا قانونی معامله است و قانونگذار تصرفات حقوقی هر یک از شرکا نسبت به مایملک خود را در ماده 583قانون مدنی تجویز کرده است و نیز با عنایت به اینکه غیر از شریکی که قدرالسهم خود را فروخته است ،دیگر شرکا تعهدی به تنظیم سند رسمی انتقال به خواهان ندارند ،لذا در فرض استعلام دعوا صرفاً به طرفیت شریکی که قدرالسهم خود را به خواهان واگذار کرده است ،قابلیت طرح دارد. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه