استعلام
احتراماً ؛در اجرای ماده 134قانون مجازات اسلامی چنانچه فردی به اتهام حمل و نگهداری دو قبضه سلاح
جنگی و مهمات مکشوفه به 11سال حبس ،و از حیث مشارکت در آدم ربایی با عنف و تهدید به 12سال
حبس و از حیث قدرت نمایی با سلاح گرم به 2سال و 3ماه حبس و هفتاد ضربه شلاق تعزیری و از جهت
اخلال در نظم عمومی به 1سال و یک ماه حبس و جهت تمرد مسلحانه در مقابل مامورین دولتی به 2سال و
6ماه حبس و جهت جنبه عمومی ضرب و جرح منتهی به شکستگی با سلاح و جسم سخت به 2سال و 3ماه
محکوم شده باشد ،صرفا مجازات اشد یعنی 12سال بابت مشارکت در آدم ربایی با آن و تهدید قابل اجراست
حال اگر شاکی در بزه آدم ربایی با آن و تهدید اعلام رضایت ماید و مجازات اشد به لحاظ گذشت شاکی پس
از تحمل 4سال حبس به 5سال تقلیل یابد تکلیف اجرای مجازات ها به چه صورتی است؟ ثانیاً اگر مجازات
اشد به لحاظ عفو و یا تعلیق و یا آزادی مشروط غیرقابل اجرا شود آیا اشد بعدی اجرا می گردد یا خیر؟ ثالث ًا
تفاوت قسمت اول با دوم از حیث اجرا؟
پاسخ اداره کل حقوقی
اولاً ،مقنن طبق بند »ث« ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی » 1399تقلیل یا تبدیل مجازات اشد« به
یکی از علل قانونی را موجب اجرای مجازات اشد بعدی دانسته است که شامل تخفیف مجازات به موجب قانون،
موضوع بند »ب« ماده 10قانون یادشده میشود و از مواردی که با اعمال کیفیات مخففه توسط دادگاه )تخفیف
قضایی( ،مجازات اشد تقلیل یابد منصرف است؛ وگرنه با فلسفه وضع مقررات ناظر به تخفیف قضایی مجازات
که به موجب بند »خ« ماده 134قانون پیشگفته در موارد تعدد جرم نیز تجویز شده است ،در تعارض خواهد
بود؛ بنابراین ،چنانچه با اعمال ماده 483قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ،1392مجازات اشد تقلیل یابد یا
تبدیل شود ،همان مجازات تقلیلیافته یا تبدیلشده اجرا میشود و موجب قانونی جهت اجرای مجازات اشد بعدی
وجود ندارد.
ثانیاً -1 ،در تعلیق اجرای مجازات اشد ،مجازات ،تقلیل یا تبدیل نمیشود و چون منظور از عبارت »غیر قابل
اجرا« که در بند »ث« ماده 134قانون مجازات اسلامی اصلاحی 1399آمده ،این است که مجازات اشد قانون ًا
امکان اجرا را از دست بدهد ،مثلاً مشمول مرور زمان شود؛ در حالی که در تعلیق اجرای مجازات با توجه به
مواد 50و 54این قانون ،ممکن است قرار تعلیق اجرای مجازات لغو شود که در این صورت ،مجازات معلق
دارای اثر اجرایی و قانونی است و در نتیجه موضوع اجرای مجازات اشد بعدی در صورت تعلیق اجرای مجازات
اشد ،منتفی است.
-2عفو و آزادی مشروط نیز از موارد اجرای مجازات است؛ کما این که مطابق تبصره 3ماده 25قانون
مجازات اسلامی » ،در عفو و آزادی مشروط ،اثر تبعی محکومیت پس از گذشت مدتهای فوق از زمان عفو
یا اتمام آزادی مشروط رفع میشود .محکوم در مدت زمان آزادی مشروط و ...از حقوق اجتماعی محروم می
گردد«؛ بنابراین در صورتی که مجازات اشد طبق ماده 58این قانون ،مشمول حکم آزادی مشروط شود ،موجب
قانونی جهت اجرای مجازات اشد بعدی نیست؛ به ویژه اینکه طبق مقررات ماده 61قانون پیشگفته ،هرگاه
محکوم بدون عذر موجه ،بیش از دو بار از دستورهای دادگاه تبعیت نکند یا مرتکب یکی از جرایم مذکور در
این ماده شود ،آزادی مشروط ،لغو و علاوه بر مجازات جرم جدید ،باقیمانده محکومیت قبلی نیز اجرا میشود
و درصورت شمول عفو نسبت به مجازات اشد نیز چون عفو از موارد اجرای مجازات است ،موجب قانونی
جهت اجرای مجازات اشد بعدی وجود ندارد .در صورت شمول عفو نسبت به بخشی از مجازات ،باقیمانده
مجازات اشد اجرا میشود.
ثالثاً ،با توجه به توضیحات گفته شده ،پاسخ به این قسمت از سؤال منتفی است.
روح اله رئیسی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه