نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۱۱۰

چنانچه دادگاه قرار عدم صلاحیت کند و متعاقباً متوجه شود که این قرار به اشتباه صادر شده و خود دادگاه صادرکننده قرار صالح به رسیدگی است ،آیا دادگاه میتواند از قرار عدم صلاحیت صادره عدول کند؟

در موارد مشمول مواد 27و 28قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی مصوب 1379که پس از حدوث اختلاف یا در مواردی که دادگاهها به صلاحیت مراجع غیر قضایی از خود نفی صلاحیت میکنند ،مقنن مرجع حل اختلاف یا تعیینکننده مرجع صالح را معین و حسب مورد مرجع قضایی اختلافکننده یا نفیکننده صلاحیت به اعتبار مرجع غیر قضایی را مکلف به ارسال پرونده به مرجع حل اختلاف یا تعیینکننده صلاحیت کرده است .مرجع قضایی مزبور تکلیفی جز ارسال پرونده به مراجع یادشده ندارد و نمیتواند از قرار عدم صلاحیت خود عدول کند؛ زیرا عدول از قرار بر خلاف ترتیب مقرر قانونی مذکور است؛ اما در مواردی مانند موارد مشمول ماده 15قانون شواهای حل اختلاف مصوب 1394که مقنن مرجع حل اختلاف را تعیین نکرده و پس از حدوث اختلاف ،مرجع پایینتر را مکلف به تبعیت از نظر مرجع بالاتر دانسته است ،به نظر میرسد هرگاه متعاقب حدوث اختلاف ،مرجع بالاتر پی به اشتباه خود در صدور قرار عدم صلاحیت ببرد ،منع قانونی برای عدول از قرار مزبور و رسیدگی به موضوع نیست؛ زیرا در صورت عدم عدول مرجع بالاتر از نظر خود و رسیدگی ماهوی مرجع پایینتر به موضوع و صدور رأی ،در صورت تجدید نظرخواهی ،مرجع بالاتر مکلف است رأی صادره را نقض و برابر تبصره 2ماده 27این قانون به موضوع رسیدگی ماهوی و رأی صادر کند و رأی اخیر به عنوان رأی شعبه بدوی تلقی و حسب مورد مطابق مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری قابل تجدید نظر خواهد بود. دکتر احمد محمدی باردئی مدیر کل حقوقی قوه قضاییه