استعلام
با توجه به اینکه بر اساس مقررات ماده 219قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366با اصلاحات و الحاقات
بعدی ،صلاحیت ذاتی تعیین و تشخیص مالیات بر عهده سازمان امور مالیاتی قرار گرفته است ،آیا پیش از
اینکه از ناحیه سازمان امور مالیاتی نسبت به صدور برگ تشخیص متمم و طی مراحل مربوطه و قطعیت
تشخیص کتمان درآمد ،رسیدگی صورت گیرد و پیش از اینکه مراتب کتمان درآمد توسط سازمان مذکور
اعلام شود ،دادسرای عمومی و انقلاب و محاکم کیفری مجاز هستند تا رأساً از طریق ارجاع امر به کارشناس
دادگستری یا حسابرس رسمی ،مبادرت به تعیین مالیات و تشخیص فرار مالیاتی و میزان آن نموده و به استناد
ماده 274قانون مالیاتهای مستقیم )مصوب ،(1394آن را مبنای رسیدگی و اعلام جرم علیه مؤدی مالیاتی
قرار دهند؟
با توجه به اینکه قانون اصلاح قانون مالیاتهای مستقیم در تاریخ 1394/4/31به تصویب مجلس شورای
اسلامی رسیده و بر اساس ماده 281قانون مزبور ،تاریخ اجرای آن 1395/1/1تعیین شده است ،در فرض
اقدام به فرار مالیاتی از ناحیه اشخاص پیش از سال ،1395آیا فرار مالیاتی توسط دادسرای عمومی و انقلاب
و محاکم کیفری به استناد ماده 274قانون مالیاتهای مستقیم )مصوب (1394قابل تعقیب و مجازات است؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با توجه به وظایف دادستان انتظامی مالیاتی مذکور در ماده 264قانون مالیاتهای مستقیم مصوب 1366
با اصلاحات و الحاقات بعدی و تبصره 2ماده 274این قانون ،اعلام جرم و اقامه دعوای کیفری در باب جرایم
مالیاتی ،بر عهده دادستان انتظامی مالیاتی است؛ اما با عنایت به عبارت »سایر مراجع قانونی« در تبصره 2ماده
247این قانون ،دادستان هم میتواند در راستای وظایف قانونی خود وفق قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
1392در این خصوص اقدام کند .ضمناً از مفاد تبصره یادشده ،ضرورت طرح شکایت و عدم کفایت اعلام جرم
افاده نمیشود.
-2اولاً ،با عنایت به الحاق مواد 274تا 282به قانون مالیات های مستقیم به موجب قانون اصلاح این قانون
مصوب 31/4/1394و اجرای این قانون از 1/1/1395وفق ماده 281الحاقی ،موارد مذکور در ماده 274
قانون مالیاتهای مستقیم از تاریخ 1/1/1395به بعد امکان انطباق با جرم مالیاتی را دارند و مطابق تاریخ
اجرای یادشده و اصول حقوق کیفری ،قوانین جرمانگار عطف بماسبق نمیشوند .لذا رفتارهای مشمول هر یک
از بندهای ماده 274که پیش از 1/1/1395ارتکاب یافته است ،فاقد وصف مجرمانه است.
ثانیاً ،در خصوص رفتارهای ارتکابی پیش از تاریخ 1/1/1395چنانچه رفتار با ماده 201قانون مالیاتهای
مستقیم مصوب 1366با اصلاحات و الحاقات بعدی منطبق باشد ،قابل پیگرد کیفری است.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه