نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۱۰۸۵

در پرونده ایراد صدمه بدنی غیر عمدی ناشی از بیاحتیاطی در امر رانندگی با دوچرخه ،عاقله طفل که محکوم به پرداخت دیه شدهاند ،از اجرای حکم امتناع میکنند .آیا جلب آنان در اجرای ماده 696قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( ممکن است؟ آیا عدم شناسایی محل اسکان عاقله به دلیل تبعه خارجی بودن آنها بعد از صدور حکم محکومیت و عدم دسترسی به اموال آنها میتواند از موجبات اعمال ماده 470قانون مجازات اسلامی باشد و حکم به پرداخت دیه از بیتالمال صادر شود؟

اولاً ،با توجه به مواد 3و 22قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی مصوب 1394و انطباق آن با ماده 696قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ،1375نیازی به استناد به ماده 696این قانون وجود ندارد. ثانیاً ،مسؤولیت عاقله به پرداخت دیه ،ناشی از قانون و یک حکم تکلیفی است؛ و نه ناشی از جرم یا مسؤولیت کیفری؛ بنابراین مجوز قانونی برای جلب و بازداشت عاقله وجود ندارد .در مواردی که مسؤولیت پرداخت دیه متوجه عاقله است ،طبق تبصره 2ماده 85قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392در صورت وجود دلایل کافی ،به وی اخطار می شود که برای دفاع از خود حضور یابد؛ ولی عدم حضور عاقله به هر علت از جمله در دسترس نبودن وی به صراحت قسمت اخیر تبصره 2ماده 85مذکور مانع از رسیدگی و صدور حکم به محکومیت وی نیست و با قطعیت حکم محکومیت ،دیه از اموال وی استیفاء میشود و در صورت عدم تمکن وی ،دیه توسط مرتکب پرداخت میشود و اگر مرتکب نیز تمکن مالی نداشته باشد ،طبق ماده 470قانون مجازات اسلامی مصوب 1392از بیتالمال پرداخت میشود. روح اله رئیسی معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه