استعلام
با توجه به تصویب و اجرایی شدن بند »الف« ماده » 29قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب
-1 :«1395آیا مواد 690از قانون تعزیرات در باب تخریب منابع طبیعی و 44 ،44 ،43 ،42مکرر 46 ،و
50از »قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع« در باب تعلیف غیر مجاز دام در جنگل و مرتع و قطع
درختان جنگلی و تهیه هیزم و چوب از منابع جنگلی و قطع درختچه در منابع ملی ،نسخ ضمنی شده است؟ -2
آیا بند »الف« ماده 29از قانون مرقوم ،اختصاص به تخلف افرادی دارد که از طرف بالاترین مقام دستگاه
اجرایی و در چهارچوب مصوبات هیأت وزیران جهت بهرهبرداری از مراتع و جنگلها با دولت قرارداد منعقد
کرده و از مفاد قرارداد تخلف میکنند؛ یا اینکه عام و کلی بوده و شامل جرایم ارتکابی توسط همه افراد
)چوپانان در تعلیف غیر مجاز ،کشاورزان در تصرف عدوانی اراضی ملی ،افرادی که مثلاً دو اصله درخت قطع
میکنند و (...که قراردادی با دولت ندارند نیز میشود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1با تصویب و لازمالاجرا شدن بند »الف« ماده » 29قانون احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مصوب
،«10/11/1395مواد اشارهشده در استعلام نسخ نشده است و هر یک از این مواد و بند »الف« ماده 29
قانون صدرالذکر در جای خود قابلیت استناد و اعمال دارد؛ با این توضیح ،در حال حاضر تخریب عمدی منابع
طبیعی وتجاوز و تصرف منابع طبیعی مشمول ماده 690قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375است
و مواد 44 ،42و 45و قسمت آخر ماده 50از »قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع« راجع به
جرمانگاری رفتارهای تصریحشده در این مواد است و ماده 41قانون اخیرالذکر نیز در خصوص نقشهبرداری و
تعیین حدود کلیه اراضی جنگلی جلگههای شمالی است و ماده 44آن نیز با عنایت به نظر شورای نگهبان و
اینکه »ضبط و فروش دام« موضوع این ماده مغایر با موازین شرعی شناخته شده است ،عملاً قابلیت استناد را
ندارد .بند »الف« ماده 29یادشده در مقام جرمانگاری مجدد رفتارهای موضوع مواد پیشگفته نیست؛ بلکه
جبران خسارت و پرداخت جریمه به شرح مقرر در این بند ناظر به متخلفین از احکام این ماده است که در
بندهای »الف« و »ب« و نیز آییننامه اجرایی بند »ب« ماده مذکور مشخص شده است و مقررات بند »الف«
ماده 29قانون اجرای احکام دائمی برنامههای توسعه کشور مغایرتی با مواد اشارهشده ندارد تا موجب نسخ
آنها شود.
-2با توجه به عبارت »متخلفین از این ماده« در بند »الف« ماده 29قانون احکام دائمی برنامههای توسعه
کشور و همانطور که در انتهای بند یک نیز بیان شد ،منظور از »متخلفین« ،متخلفین از مقررات بندهای »الف«
و »ب« این ماده و آییننامه اجرایی بند »ب« است و به دیگر افرادی که جرایمی از قبیل تخریب عمدیِ یا منابع
طبیعی و یا تجاوز به آن و یا جرایم موضوع قانون حفاظت و بهرهبرداری از جنگلها و مراتع را مرتکب
میشوند ،تسری ندارد.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه