استعلام
وفق ماده 126قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392و اصلاحی 1394در جرایم موضوع بند »الف« ماده
302این قانون و همچنین هنگام معاینه اجساد ،بازپرس مکلف است شخصاً و در اسرع وقت حضور یابد و
همچنین وفق ماده 94از همین قانون ،تحقیقات مقدماتی باید به سرعت و به نحو مستمر انجام شود و ایام تعطیل
مانع انجام آن نیست:
-1با توجه به نص ماده 126و تصریح مقنن به واژه بازپرس در این ماده ،آیا دادیار در صورت وجود بازپرس
میتواند بر سرصحنه قتل یا فوت مشکوک به هر نحوی جهت معاینه جسد حضور یابد؟
-2در حوزههای قضایی که به تعداد کافی بازپرس وجود دارد ،آیا دادیاری که به عنوان قاضی کشیک انجام
وظیفه میکند ،آیا میتواند بر سر صحنه قتل یا فوت مشکوک حضور یابد؟
-3در فرضی که بازپرس به تعداد کافی در حوزه قضایی وجود دارد لیکن هنگام کشیک از حوزه قضایی خارج
شده باشند ،آیا دادیاری که به عنوان کشیک انجام وظیفه میکند میتواند برای معاینه جسد اعم از قتل یا فوت
مشکوک در صحنه حاضر شود؟ در صورتی که معاینه جسد توسط دادیار کشیک امکانپذیر نباشد ،با توجه به
تصریح مقنن در ماده 126قانون آیین دادرسی کیفری ،آیا دادستان باید احدی از بازپرسان را به عنوان قاضی
کشیک قتل تعیین کند تا در وقت کشیک صرفاً بازپرس در خصوص قتل یا فوت مشکوک جهت معاینه جسد
در صحنه حاضر شود؟
پاسخ اداره کل حقوقی
1و 2و -3چنانچه جرم ارتکابی مستوجب یکی از مجازاتهای مقرر در ماده 302قانون آیین دادرسی کیفری
مصوب 1392باشد ،تحقیقات الزاماً باید توسط بازپرس صورت گیرد و دادستان ،معاون وی یا دادیار قانوناً
مجاز به انجام تحقیقات این جرایم نیستند؛ لذا تعیین بازپرس به عنوان قاضی کشیک ضروری است و مفاد مواد
) 47ذکر قاضی کشیک در کنار دادستان( و ) 94ایام تعطیل مانع انجام تحقیقات مقدماتی نیست( و ) 126حضور
بازپرس در اسرع وقت برای معاینه جسد در جرایم موضوع بند »الف« ماده (302و ) 186تصریح به قاضی
کشیک( قانون آیین دادرسی کیفری مؤید ضرورت انجام وظیفه بازپرس به عنوان قاضی کشیک در خارج از
ساعات اداری و ایام تعطیل است .در جرایم مستوجب مجازاتهای مقرر در ماده 302قانون یادشده ،در صورت
عدم حضور بازپرس یا معذور بودن وی از انجام وظیفه و عدم دسترسی به بازپرس دیگر ،در اوقات اداری یا
کشیک ،باید مطابق تبصره ماده 92قانون یادشده اقدام شود؛ ولی این امر مانع اعمال مقررات ماده 77قانون
آیین دادرسی کیفری مصوب 1392توسط دادستان )و یا با رعایت ماده 88توسط دادیار کشیک( در جرایم
مشهود موضوع بندهای »الف«» ،ب«» ،پ« و »ت« ماده 302قانون یادشده نیست و اعمال مقررات ماده 77
نیز صرفاً ناظر به اوقات کشیک نبوده و در اوقات اداری نیز در صورت وجود شرایط اعلامشده در ماده ،قابلیت
اعمال را دارد و دادستان )یا دادیار( تنها در جرایم فوقالذکر تا پیش از حضور و مداخله بازپرس )و یا دادرس
جانشین بازپرس( باید اقدامات لازم را برای حفظ آثار و علائم ،جمعآوری ادله وقوع جرم و جلوگیری از فرار
و مخفی شدن متهم معمول دارند.
روح اله رئیسی
معاون اداره کل حقوقی قوه قضاییه