استعلام
-1در مورد ماده 652قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( این سوالات مطرح است:
الف -اگر در حین کیفزنی موضوع ماده 657قانون تعزیرات ،توسط سارق صدمهای به مالباخته وارد شود،آیا
موضوع اتهام را باید با ماده 652قانون تعزیرات سرقت توام با آزار منطبق دانست یا ماده 657این قانون؟
ب -اگر در جریان سرقت سارق صدمهای بدون اسلحه صدمهای به یک رهگذر وارد کندو مالباخته هیچ آسیبی
نبیند ،آیا موضوع هم مشمول سرقت توام با آزار تلقی میشود؟
پ -اگر در جریان سرقت توام با آزار که دو نفر سارق باشند ،یکی از آنها ایراد جرح کند ،آیا هر دو سارقباید
به مجازات اشد محکوم شوند یا فقط شخصی که جرح را وارد کرده است؟
-2در مورد ماده 656قانون تعزیرات ،این دو سوال مطرح است:
الف -آیا پارکها و بوستانها مشمول عنوان محلهای عمومی این بند میشوند یا اینکه منظور از »محلهای
عمومی« مکانهایی است که با توجه به مثالهای مندرج در این بند ،باید حداقل حصار و دیواری داشته باشند؟
ب -آیا سرقت از کوپه قطار که مسافران در طول سفر در آن اقامت دارند را میتوان به عنوان محل سکنای
موقت مشمول این بند دانست؟
پاسخ اداره کل حقوقی
-1الف -طبق ماده 267قانون مجازات اسلامی مصوب »1392سرقت عبارت از ربودن مال متعلق به غیر
است« بنابراین هر نوع ربودن مال متعلق به غیر )که همان سرقت است( چنانچه مقرون به آزار یا سارق مسلح
باشد مانند فرض سؤال نیز میتواند مشمول ماده 652قانون مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375که ناظر
به سرقت مقرون به آزار یا سارق مسلح است قرار گیرد.
ب -منظور از »آزار« در ماده 652قانون مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375هرگونه صدمه بدنی و
روحی است که موجب سلب یا تقلیل مقاومت صاحب مال شده و به منظور انجام سرقت اعمال میشود؛ یعنی
آزار سارق از ارکان مادی تشکیلدهنده بزه موضوع ماده صدرالذکر است و علیالاصول این آزار علیه صاحب
مال مسروقه اعمال میشود و آزار نسبت به شخص ثالث مانند بستگان صاحب مال یا رهگذری که در مقابل
سارق مقاومت میکند و سعی دارند مانع انجام سرقت شوند نیز میتواند مصادیق »آزار« موضوع ماده 652
قانون صدرالذکر تلقی شود؛ به عبارت دیگر» ،آزار« موضوع این ماده یک مفهوم عرفی و موضوعی است که
در هر مورد دادگاه با عنایت به اوضاع و احوال قضیه باید آنرا احراز کند .بدیهی است چنانچه بعد از انجام
سرقت به طور اتفاقی سارق صدمهای به یک رهگذر وارد کند ،از شمول ماده مذکور خارج است.
پ -طبق ماده 125قانون مجازات اسلامی مصوب ،1392اشخاصی که در عملیات اجرایی جرم مشارکت
میکنند و جرم مستند به رفتار همه آنها است ،شریک در جرم محسوب میشوند و مجازات هر یک مجازات
فاعل مستقل آن جرم است؛ بنابراین در فرضی که احراز شود سرقت مقرون به آزار موضوع ماده 652قانون
مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375با مشارکت دو نفر ارتکاب یافته است ،هر دو سارق به مجازات
سرقت مقرون به آزار محکوم میشوند و اگر در راستای سرقت ،جرمی نیز واقع شده باشد ،مجازات هر دو
سارق بر اساس قسمت آخر ماده قانونی پیشگفته تشدید میشود و واردکننده جرح به مجازات جرح وارده نیز
محکوم میشود.
-2الف -مقصود از »محلهای عمومی« در بند یک ماده 656قانون مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375
اماکنی است که تردد مردم در آنها آزاد باشد؛ اعم از آنکه محصور باشد و یا مانند فرض استعلام )پارک و
بوستان( فاقد حصار یا دیوار باشد.
ب -صدر بند یک ماده 656قانون مجازات اسلامی)تعزیرات( مصوب 1375به سرقت در »محل سکنی یا
مهیا برای سکنی« تصریح دارد و قطار یک وسیله نقلیه عمومی است و عنوان محل سکنی حتی محل سکنای
موقت )که در استعلام اشاره شده است( به آن صدق نمیکند؛ بنابراین سرقت اموال مسافران در طول سفر از
شمول بند یک ماده 656قانون صدرالذکر خارج است/.
دکتر احمد محمدی باردئی
مدیر کل حقوقی قوه قضاییه